ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਦੇ ਧਾਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਹਰਿ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਅਜੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ।" ਇਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਪ੍ਰਸ਼, ਮੁਕਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਪ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸਾਸ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਤਬਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਨਾ ਅਨੁਸ ਹੈ, ਨਾ ਜਨਨ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਇਹ ਮਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ। ਇਹ ਜੀਵਨ-ਵਾਯੂ 'ਵਿਆਨ' ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਸ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਤਬਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। "ਓਮ, ਖਖੋਲਕਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਓਮ, ਖਖੋਲਕਾ ਨੂੰ, ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਠਠਾ, ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਓਮ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਠਠਾ, ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਯਤਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੰਡ ਦੇ ਮੁਖਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਜਰਪਾਣੀ, ਭੂਹ, ਭੁਵਹ ਅਤੇ ਸਵਹ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ; ਅੰਗਾਰਕਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਵਾਗੀਸ਼ਵਰ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਵृष-ਧਵਜਵਾਲੇ; ਓਮ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। "ਓਮ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ! ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ! ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ! ਉੱਚਤਮ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ! ਚਿੰਗਾਰੀ ਵਾਂਗ ਪੀਲਾ! ਆਓ, ਆਓ ਇਥੇ; ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰਖਿਆ ਅਰਘਿਆ, ਸਵੀਕਾਰੋ, ਸਵੀਕਾਰੋ, ਹੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਨਗਨ, ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ! ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋਵੋ, ਠਠਾ, ਨਮਸਕਾਰ!" ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਨਾਦਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਆਹਵਾਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਪੌਰੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ; ਪੌਰੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਹਿਤਾ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ; ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ। ਦੂਜੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸਵੀਤ੍ਰ, ਧਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਵਸਵਤ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ; ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਮਰਨ-ਜੀਤਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, "ਓਮ" ਉਚਾਰੋ, ਫਿਰ "ਜੁੰਗ" ਅੱਖਰ। ਈਸ਼ਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਰਕ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਭ-ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਵਚ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਫੈਦ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਰ ਅਤੇ ਅਭੈ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ, ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤ ਜਾਪ ਕਰੋ। ਆਹਵਾਨ, ਸਥਾਪਨਾ, ਸੰਯਮ, ਉਪਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ। ਦੀਵਾ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣਾ, ਭੋਗ, ਪਾਨ ਅਤੇ ਪੰਖਾ। ਵਾਦ-ਯੰਤਰ, ਚਲਨਾ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸਥਾਪਨ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਨਾ। ਪੂਜਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਅਰਘਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛੂਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਮਰਨ-ਜੀਤਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸੁਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।