ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਨੇਕ ਉਪਾਏ ਬਤਾਏ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਦਰਦ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਬਦਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲਦੀ। ਲੋਧ੍ਰ ਅਤੇ ਤੁੰਬੀ ਫਲ ਦੀ ਲੇਪ ਨਾਲ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਉਂਦੀ। ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਘਿਉਂ, ਜੋ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਰਕਤਸ੍ਰਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਨੁਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ। ਜਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਖੱਟੇ ਮਾਂਢ, ਜੋਤਿਸ਼ਮਤੀ ਪੱਤੇ, ਦੂਰਵਾ, ਚਿਤਰਕ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੋ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਾਤਰੀ, ਅੰਜਨ ਅਤੇ ਅਭਯਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਨਾਲ, ਉਤਪਤੀ ਸਮੇਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਧ ਅਢਾਕ ਦੁੱਧ, ਘਿਉਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੇ ਇਹ ਨਿੱਤ ਪੀਵੇ, ਘਿਉਂ ਅਤੇ ਵਯੋਪਕੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼, ਕਾਸ਼, ਉਰੁਚ੍ਰਿਕਾ, ਮ੍ਰਿਲਾ ਅਤੇ ਗੋਕਸ਼ੁਰਕਾ ਦੀ ਕਢੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਪਾਠਾ, ਅਲੰਗਲੀ, ਸਿੰਹਾ, ਮਯੂਰ ਅਤੇ ਕੁਟਜ ਨੂੰ ਨਾਭੀ, ਮੂਤ੍ਰਾਸਯ ਅਤੇ ਯੋਨੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਔਰਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਾਈ ਨੂੰ ਦਿਲ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸਯ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਆਵੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਰਕੰੜਾ ਜਾਂ ਕਵੱਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਵਕਸ਼ਾਰ ਨੂੰ ਛਾਛ ਜਾਂ ਗੁੰਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲਵੇ। ਦਸ਼ਮੂਲ ਦੀ ਕਢੀ ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਤਿਲਾ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦੂਧ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਾਰੀ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਜੜ, ਧਾਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਗ ਦੀ ਦਾਲ ਦਾ ਸੂਪ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਹੋ ਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਠ, ਵਚ, ਅਭਯਾ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਮਧੁਰਾ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਿਹਰਾ, ਆਯੁ ਅਤੇ ਸੋਹਣਪਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਜ ਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਗਰਮੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੁਸਤ ਅਤੇ ਵਿਪਾਯਕਾ ਦੀ ਚਟਣੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਸਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਵਿ਷ਾ, ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਕੁਟਜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ, ਵਯੋਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਤੁਲੁੰਗ ਹਿੱਕ ਅਤੇ ਉਲਟੀ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਠ, ਇੰਦਰਯਵ, ਸਿੱਧਾਰਥਕ, ਨਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੂਰਵਾ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਮੁੰਜਾ, ਤਿਕਤ ਅਤੇ ਜੀਚਯਾ ਦੀ ਕਢੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹ ਨੁਕਸਾਨ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਪਤਛਦ, ਅਮਯਾ, ਨਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੇਪ ਵੀ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਗੁੱਟੀ, ਰੁਦਰਾਕਸ਼, ਵਚ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ ਕੰ ਟੰ ਯੰ ਗੰ, ਵੈਨਤੇਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਓਮ ਹੋਂ ਹਾਂ ਹ:,' ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਧਾਗਾ ਛਿੜਕਣਾ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 'ਓਮ ਹ੍ਰੀਂ ਬਾਲਮ੍ਰਹਾਦਵਲਿੰ ਗ੍ਰਹਣੀਤ ਵਲੰ ਮੁੰਚਤ ਸੁਵਾਹਾ' ਵੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੀਰਿਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਚੂਰਨ ਮਾਂਢ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਂਢ ਨਾਲ ਵਰਸ਼ਾਭਵਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਹੀਂ, ਘਿਉਂ, ਮਾਂਢ, ਗ੍ਰਹਧ੍ਰਮਾ, ਨਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਦੀ ਲੇਪ ਜਾਂ ਪਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਿੰਧ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੋਟਾ ਦੀ ਜੜ ਦੀ ਕਢੀ, ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਵਧਾਪਾ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਦੂਤੀ, ਅਰਾਰਕ, ਰਾਸੁੰਠੀ, ਕਣਾ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਗੁੜ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਭਯਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਰਸਾਇਨ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਭਯਾ ਅਤੇ ਦੋ ਵਿਭੀਤਕਾ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉਂ, ਆਮਲਕੀ ਅਤੇ ਧਾਤਰੀ—ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ਾ ਮੰਡੂਕਪਰਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦਾਰੀ ਦਾ ਰਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਤਿਲ, ਧਾਤਰੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਕਟੁ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਵਹਨੀ, ਗੁਡੂਚੀ ਅਤੇ ਸ਼atavari ਵੀ ਵਰਤਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਿਡੰਗ ਅਤੇ ਲੋਹ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਕਣਾ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਗੁਡੂਚੀ ਅਤੇ ਸ਼atavari ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਵਿਡੰਗ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਟਣੀ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼atavari ਦੀ ਲੇਪ ਅਤੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਘਿਉਂ, ਚੀਨੀ, ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੋ ਬਣਦਾ, ਉਹ ਜਾਰਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਇਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਮਰਸ਼, ਅਵਪੀੜਾ, ਨੱਸਯ, ਪ੍ਰਵਪਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨ—ਇਹ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੰਚਕਰਮ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਮਾਘ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਵੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਚਾਵਲ, ਮੂਦਰਾ ਦਾਲ, ਵਰਖਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਉਬਲਾ ਦੁੱਧ, ਨੀਮ, ਅਤਸੀ, ਕੁਸੰਭਾ, ਸ਼ਿਗਰੂ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਹਨ। ਜੋਤਿਸ਼ਮਤੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਕੀੜੇ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਮੂਤ੍ਰ ਰੋਗ ਅਤੇ ਵਾਤ, ਕਫ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਾਣਾ, ਆਮਲਾ, ਕੋਲਾ, ਕਰਮਦਾ, ਪਿਆਲਾ, ਜੰਬੀਰਾ, ਨਾਗੰਗਾ, ਅਮ੍ਰਤਕ ਅਤੇ ਕਪਿੱਠਾ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਕਫ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਮੁਤਕਾ, ਇਖਵਾਕੁ ਅਤੇ ਕੁਟਜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਪਾਣੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਮਾਰਗਵਾ ਅਤੇ ਅਰਕ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਲਟੀ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਦਨਾ, ਇੰਦਰਯਵ ਅਤੇ ਵਚਾ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਲਟੀ ਲਈ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਂਤ ਨਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਿਤ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਂਤ ਸਖਤ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਵਧੇ ਹੋਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਡਲ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਚੀਨੀ, ਸ਼ਹਦ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ, ਨਾਗਰ, ਹਰਿਤਕੀ ਅਤੇ ਵਿਹਾਨਾ, ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਿਸਰਜਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰੰਡ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੀ ਕਢੀ, ਦੁੱਗਣੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਵਾਤ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਲਟੀ ਲਈ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਾਂਸ ਦੀ ਨਲੀ, ਅੱਠ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗੁਲ ਲੰਮੀ, ਕਰਕੰਧੂ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਛੇਦ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਲਿਟਾਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਸਤਿ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਸਤਿ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਅੱਧ, ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਪਲ, ਹਲਕੇ, ਮਧਯਮ ਜਾਂ ਤੀਬਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਵਣੀ ਅਕਸ਼ਵਤਰੀ, ਇੱਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਚਾਰ ਭਾਗ, ਰੁਗਰਦਾਨਾ, ਸ਼atavari, ਸ੍ਰਿਤਾ, ਭ੍ਰਿੰਗ, ਸਿੰਧੁਵਰਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।