ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਸਮਾਂਡਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਗੌੜ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ, ਜ਼ੁਕਾਮ, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਖੰਘ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਤਰਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਆਲਬੁਨੀ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਾਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਤਰਪੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਰਵਾਰੁਕਾ ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਮਲ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੰਬੀਰਾ ਵੀ ਇਹੀ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦਾਡਿਮਾ ਵਾਤ-ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਬਾਂਧਕ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਾਗਰੰਗਾ ਦਾ ਫਲ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਮਾਤੁਲੁੰਗ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਸ਼ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਲਦਾਰ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਸਰਾਮਾਮਲਕਾ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਮਿੱਠਾ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਖੱਟਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਤਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਰੀਫ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੰਸਨੀ ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਾ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਟਿੰਟੀਡੀ ਦਾ ਫਲ ਖੱਟਾ, ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਗੰਦਰ ਹੈ। ਲਕੁਚਾ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਰੋਗ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਕੁਲਾ ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਪੂਰਕਾ ਪੇਟ ਦੀ ਸੋਜ, ਵਾਤ, ਕਫ਼, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਅਤੇ ਖੰਘ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਪਿਠਾ ਬਾਂਧਕ, ਰੋਗ-ਨਾਸ਼ਕ, ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭਾਰੀ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਚਾ ਕਫ਼ ਤੇ ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਣ ਤੇ ਪਿੱਤ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪੱਕਾ ਆਮ ਵਾਤ, ਮਾਸ, ਵੀਰਯ, ਰੰਗ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਮਬਾ ਵਾਤ, ਕਫ਼, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਬਾਂਧਕ ਤੇ ਕਬਜ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟਿੰਡੂਕਾ ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਹਟਾਉਂਦਾ, ਬਦਰਾ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਵ ਕਬਜ਼ੀ ਤੇ ਵਾਤੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ ਵਾਤ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਰਾਜਾਦਨਾ ਦਾ ਫਲ, ਮੋਚਾ, ਪਨਸਾ ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਵੀਰਯ ਤੇ ਮਾਸ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਠੇ, ਤੇਲਦਾਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਨ। ਅੰਗੂਰ, ਮਧੂਕ ਤੇ ਖਜੂਰ, ਕੇਸਰ ਸਮੇਤ, ਵਾਤ ਤੇ ਰਕਤ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਕੀ ਮਾਗਧੀ ਮਿੱਠੀ, ਉੱਤਮ, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਅਦਰਕ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਤਾਕਤ ਦੇਂਦਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ, ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਹਟਾਉਂਦਾ। ਸੁੱਕੀ ਅਦਰਕ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਤੇ ਪੀਪਲ ਵੀ ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ। ਹਕੀਮ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਪਰ ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਗੰਢ ਤੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਗ ਵੀ ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਵਾਇਨ, ਧਨੀਆ ਤੇ ਜੀਰਾ ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ। ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ, ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੌਵਰਚਲ ਲੂਣ ਕਬਜ਼ੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੰਗ ਗਰਮ, ਦਰਦ ਨਾਸ਼ਕ, ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਵਾਤ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਰੋਮਕ ਲੂਣ ਵਾਤੀ, ਮਿੱਠਾ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਉ ਦੀ ਖਾਰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਨਮੀਅ ਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀ, ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਡਾ ਗਰਮ, ਉਤੇਜਕ, ਤਿੱਖਾ, ਤੇ ਪੈਂਠ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਹਲਕਾ, ਮਨਭਾਵਨ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਰੀਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਾਤੀ, ਸੁੱਕਾ, ਸ਼ੁੱਧ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੋਖਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਾਤੀ ਤੇ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਸੁੱਕਾ, ਕਫ਼ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਕੂਏਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਤੇਜਕ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਜਦਕਿ ਵਰਖਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਿੱਤ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਚਰਬੀ, ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਬਲਿਆ ਪਾਣੀ ਠੰਢ ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਖਲੋਤਾ ਪਾਣੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ। ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਤੇਲਦਾਰ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਰੀਜਨੁਵੇਟਿੰਗ ਹੈ। ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹੋਰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਤੇ ਤੇਲਦਾਰ, ਪਰ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਰਕਤਾਤਿਸਾਰ, ਖੰਘ, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪੋਸ਼ਕ ਤੇ ਰਕਤ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਦਹੀਂ ਵਾਤ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਛਾਛ ਤੇ ਮਟਾ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਆਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਬਾਵਾਸੀਰ ਤੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਮੱਖਣ ਆਦਿ ਭਾਰੀ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਛਾਛ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਸੋਜ, ਬਾਵਾਸੀਰ, ਅਨਮੀਅ, ਦਸਤ ਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਗੰਢ ਲਈ ਉੱਤਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਿਉ ਤਾਕਤਵਰ, ਮਿੱਠਾ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਦਾ ਘਿਉ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਘਿਉ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਘਿਉ ਮਿਰਗੀ, ਜ਼ਹਿਰ, ਪਾਗਲਪਨ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਕਰੀ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਘਿਉ ਵੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਗੋਮੂਤਰ ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸਾਰੇ ਕੀੜੇ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਅਨਮੀਅ, ਪੇਟ ਦੀ ਸੋਜ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਬਾਵਾਸੀਰ, ਸੋਜ, ਪੇਟ ਦੀ ਗੰਢ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰੋਂ ਕਿਰਮੀਆਂ ਤੇ ਪੀਲੀਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ, ਕਫ਼, ਚਰਬੀ ਤੇ ਵਾਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਲਸੀ ਦਾ ਤੇਲ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ, ਪਿੱਤ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਤੇ ਵਾਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰੰਡ ਦਾ ਤੇਲ ਕਫ਼ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਵਾਲ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੀ ਰਸ ਹਿੱਕ, ਦਮਾ, ਕੀੜੇ, ਉਲਟੀ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਤਾਕਤ ਦੇਂਦਾ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਕਫ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੜ ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਰਾ ਤੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਨਮਕ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਮਿਸਰੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦੀ, ਤੇਲਦਾਰ, ਮਿੱਠੀ, ਰਕਤ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਗੁੜ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸੁੱਕਾ, ਵਾਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਕਫ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਗੁੜ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਰਕਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲਾ ਕੇ ਰਕਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਧਯਮ ਉਮਰ ਦੀ ਚੀਨੀ ਖੱਟੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਿੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਕਫ਼ ਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਿਰਕਿਆਂ ਰਕਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭੁੰਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਮਾੜ ਪਾਚਕ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਪਤਲੀ ਮਾੜ ਹਲਕੀ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਨੀਚੇ ਵਧਾਉਂਦੀ, ਮੂਤਰਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਤਕਰਾ, ਦਾਡਿਮ, ਪੀਪਲ, ਗੁੜ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਪੀਪਲੀ ਪਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪਤਲੀ ਮਾੜ ਖੰਘ, ਦਮਾ ਤੇ ਦਸਤ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕੇ ਚੌਲ ਕਫ਼ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਰਿਸ਼ਰਾ ਵਾਤ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਏ, ਛਾਣੇ, ਤੇਲਦਾਰ, ਹਲਕੇ ਤੇ ਗਰਮ ਚੌਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੜੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਕੁੰਝੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪਰ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਹਾਨੀ ਬਾਰੇ ਬਤਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿ ਸਕੇ।