ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰੋਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਬਹੁਤ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਖਾਨ, ਪਿਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਦਰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਯੂ ਦੇ ਉਤਪਾਤ ਨਾਲ ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਨਾਭੀ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਕਬਜ਼, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਉਲਟੀ ਆਉਣੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਸੁੱਜੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਰਗਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁਭਣ, ਤਾਂ ਜਿਗਰ ਆਦਿ ਅੰਗ ਗਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸ ਵਹਿ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਿਛਾਣ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾਪਨ ਜਾਂ ਸੜਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਖਾਨਾ ਘੱਟ, ਬਹੁਤ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਚਿਕਣਾ, ਪੀਲਾ ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਪਦਾਰਥ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਾਭੀ ਹੇਠਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾ (ਵਾਤ, ਪਿਤ, ਕਫ਼) ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਪਿਆਸ, ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਰੋਗ ਨੂੰ ‘ਭਿੰਨੇ ਪੇਟ’ ਜਾਂ ‘ਰਿਸਾਅ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੇਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਾਯੂ ਆਪਣੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਫ਼ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਇਕ ਬੂੰਦ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੁਜਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਆਸ, ਰਸ ਦਾ ਵਹਿਣਾ, ਦਰਦ, ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਸੂਜੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤੇ ਨਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੰਬਣ ਤੇ ਕੰਪਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ‘ਬਕੋਦਰਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੱਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਚਿਆ ਤੇ ਨਾ-ਪਚਿਆ ਰਸ ਨਲੀਆਂ ਤੇ ਸੰਜੋਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਘਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਸੀਨਾ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਰਸ ਗਾੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਸ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਭਾਰੀ, ਗੋਲ, ਠੋਸ, ਜ਼ਖਮੀ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਕੜਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਲੀ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤੇ ਧੜਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸੂਜੀਆਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗਾਂ—ਵਾਤ, ਪਿਤ, ਕਫ਼, ਤਲ, ਮਿਲਾ-ਜੁਲਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰੋਗ—ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਰੋਕ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਨਮਜਾਤ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਪੀਲੀਆ ਤੇ ਸੁਜਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: "ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੋਸ਼ ਉਤਪਾਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਵਾਤ ਵਲੋਂ ਭੱਜੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦਸ ਨਾਡੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਮੜੀ, ਖੂਨ, ਕਫ਼ ਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਿਗਾੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਯਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਬਦਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਰੋਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਵਰਗਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਪੀਲਾਪਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਰੋਗ ਭਾਰੀਪਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਸ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਪਚਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕਰਕੇ ਗੁਣ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਖੂਨ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗ ਸੁੱਕਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਦਿਲ ਪਿਘਲਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਰ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਕੜਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸ ਘੱਟ, ਠੰਡਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਅੱਗ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਬੁਖਾਰ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਕੰਨ ਦਰਦ, ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੋਗ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਖਾਣ ਨਾਲ; ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਹਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਸੁੱਕਣਾ। ਭੁੱਖ ਘੱਟ, ਪੀਲਾ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਪਸੀਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ; ਜਦੋਂ ਚਿੱਟਾ ਵਾਤ ਨਾਲ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਾ, ਖੁਰਦਰਾ ਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ, ਸੂਜੀਆਂ, ਨਖ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੂਜਨ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਸਵਾਦ ਤੋਂ ਘਿਨ, ਪਾਖਾਨਾ ਸੁੱਕਾ, ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੁਖਾਰ ਪੀਲੇ-ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਆਸ, ਸੁੱਕਾਪਨ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਬਦਬੂ, ਠੰਡਾ ਚਾਹੁਣਾ, ਕਰਵਾਪਨ, ਤੇ ਖੱਟਾ-ਟੇੜਾ ਸਵਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਸਤ, ਖੱਟਾਪਨ, ਸੜਨ, ਤੇ ਕਫ਼ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਮੀ, ਉਂਘ, ਲੂਣ ਤੇ ਟੇੜਾ ਸਵਾਦ, ਰੋਮਾਂ-ਚੜ੍ਹਨ, ਆਵਾਜ਼ ਗੁੰਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੰਘ ਤੇ ਉਲਟੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੱਛਣ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਪਿਤ ਤੇ ਵਾਤ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਫ਼ ਕਦੇ ਕਰਵਾਂ, ਕਦੇ ਮਿੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁੱਕਾਪਨ ਕਰਕੇ ਰਕਤ-ਮੋਚਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਲੀਆਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੀਮੀਆ ਤੇ ਖਪਤ ਦੇ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਨਾਭੀ, ਪੈਰ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਨਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਾਖਾਨਾ ਕੀੜਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਟੁੱਟਿਆ-ਫੁੱਟਿਆ, ਰਸ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਿਤ ਵਾਲਾ ਰੋਗੀ ਪਿਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੀਲੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਤ ਆਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਖੂਨ ਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਾਖਾਨਾ ਲਾਲ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੜਨ, ਅਜੀਬ ਪਚਨ, ਪਿਆਸ, ਮੰਡਕ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਲ, ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੂਜਨ ਅਨੀਮੀਆ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੇਖਭਾਲ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੂਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ, ਜੋ ਔਖੇ ਇਲਾਜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਲੋਦਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੀਲੀਆ। ਜੇ ਅਨੀਮੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਪਿਤ, ਜਾਂ ਵਾਤ-ਪਿਤ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਚੱਕਰ, ਪਿਆਸ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਉਤੇਜਨਾ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਬੁਖਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਂਘ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ‘ਹਲੀਮਕ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਆਲਸ ਪਹਿਲਾ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਸੂਜਨ ਮੁੱਖ ਰੋਗ ਵਜੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਪਿਤ, ਖੂਨ, ਕਫ਼, ਵਾਤ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਗੜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਸੂਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਸ ਦਾ ਵਹਿਣਾ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਮੜੀ ਤੇ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸੂਜਨ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਢਿੱਡੀ, ਉਭਰੀ ਹੋਈ, ਘੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸੂਜਨ ‘ਇਕੱਠ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੋਸ਼ਾਂ, ਜਾਂ ਚੋਟ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ, ਐਸੀਆਂ ਸੂਜੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ‘ਕਾਮਜ ਪੀਲੀਆ’ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਚੌੜੀ, ਉਭਰੀ ਤੇ ਗੰਢੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਲੱਛਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਰੋਗੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।