ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂ ਪਚਨ ਅੱਗ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਚਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਆਦਿ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਵਾਯੂ (ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ) ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਲਝ ਕੇ ਗਲਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੁਜਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਜਨ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਸੁਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਦੋਸ਼ਾਂ, ਤਲੀ, ਗੋਡਿਆਂ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਤੇ ਹੋਠ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪੇਟ ਫੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫੂਲਣ ਨਾਲ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਦੀ ਗੁੰਝائش ਘੱਟ ਜਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਮਨ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਪਚੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾ-ਪਚੇ ਹੋਏ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਅਪਚਿਤ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਹ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਲ-ਫਿਰਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੇਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਲਕਾ। ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਅਪਚਨ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਲਸ, ਸੁਸਤਾਪਣ, ਅਵਲੰਬਣ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨੀਂਦ, ਘੱਟ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਨਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਚਨ ਅੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਸੁਜਨ ਤੇ ਫੂਲਣ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਰੋਣਾ-ਪੀੜਨਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਪੇਟ, ਜਿਵੇਂ ਰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ, ਘੁੰਘਰਾਲਾ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਭੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਲ, ਕਮਰ, ਨਾਭੀ, ਮਲਦਵਾਰ ਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਣੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਬੇਸਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਟ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਪੇਟ ਫੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੋਡਿਆਂ, ਪਾਸਿਆਂ, ਪੇਟ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ਕ ਖੰਘ, ਸਰੀਰ ਦਰਦ, ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਣ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਬੇਸਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਰਗਾਂ ਨੀਲ-ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪੇਟ ਫੂਲਣ ਤੇ ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਹਵਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਪੇਟ ਦੀ ਪਿੱਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਜਲਣ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੜਵਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ, ਦਸਤ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਪੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਗਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਪਸੀਨਾ ਤੇ ਗਰਮੀ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਲਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਿਹਰਾ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਨਰਮ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਟ ਦੀ ਕਫ਼ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਣ, ਪਸੀਨਾ ਤੇ ਸੁਜਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਂਦ, ਅਸੁਖ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਕਮੀ, ਛੋਟੀ ਸਾਹ, ਖੰਘ, ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਪੀਲਾਪਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਟ ਧੁੰਦਲਾ, ਤੇਲੀਆ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ-ਕਾਲੀਆਂ ਰਗਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਟ ਪਥਰੀ ਵਰਗਾ, ਠੰਢਾ, ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੇਟ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਥੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਚਲ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਤੇ ਚੱਕਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਪੇਟ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਠੰਢ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣਾ, ਉਤਾਵਲਾ ਚਲਣ, ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਅਣਉਚਿਤ ਪਦਾਰਥ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ— ਤਲੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਖੂਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਥਰ ਵਰਗਾ ਸਖ਼ਤ, ਬਹੁਤ ਢੀਠ, ਕਛੂਆ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਰਗਾ ਉੱਪਰ ਉਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਪੂਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਸਾਹ, ਖੰਘ, ਪਿਆਸ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮੰਦ-ਸਵਾਦ, ਪੇਟ ਫੂਲਣ, ਬੁਖਾਰ, ਪੀਲਾਪਣ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਉਲਟੀ, ਜਲਣ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੇਟ ਲਾਲ ਜਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਉਪਰ ਵਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਲਟੀ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਤਿੱਖੀ ਪਿਆਸ, ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਖਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਲੀ ਦੀ ਭਾਰੀਪਣ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਕਮੀ, ਸਖ਼ਤੀ, ਰੁਕਾਵਟ, ਤੇ ਚੱਕਰ ਕਾਰਨ, ਤਲੀ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਚੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਿਗਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਲਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀੜਦਾਇਕ ਲੱਛਣਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਪਰ ਵਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਭੜਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਲ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖੰਘ, ਛੋਟੀ ਸਾਹ, ਛਾਤੀ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਨਾਭੀ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਕਬਜ਼, ਭੁੱਖ ਦੀ ਕਮੀ, ਉਲਟੀ—ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੇਟ ਪੱਕੀ, ਨੀਲੀ ਤੇ ਲਾਲ ਰਗਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਰਗਾ ਆਕਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਹੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਗਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਲਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾਪਣ ਜਾਂ ਜਲਣ ਹੋਵੇ, ਮਲ ਘੱਟ, ਬਦਬੂਦਾਰ, ਚਿਕਣ, ਪੀਲਾ ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਮਲ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਸ਼ ਵੱਧ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਹ ਦੀ ਘੱਟੀ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਪੇਟ ਛੇਦ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਇਸ ਨੂੰ 'ਰਸ ਨਿਕਾਸ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਲੀਆ ਪਦਾਰਥਾਂ ਖਾ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਅਪਚਿਤ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਪਿਆ, ਪਚਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ— ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਆਪਣੀ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਇਕ ਬੂੰਦ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਪੇਟ ਦੀ ਸੁਜਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਆਸ, ਰਸ ਦਾ ਵਹਿਣਾ, ਦਰਦ, ਖੰਘ, ਛੋਟੀ ਸਾਹ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ।