ਇਹ ਕਥਾ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਗਰਭਾਸਥਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਅੰਗ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਤਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਚਾਹਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਆਉਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਪਿੱਤ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੰਢ ਜਾਂ ਗਠਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਰਭਾਸਥਲੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਪੀੜਾ, ਗੰਦੀ ਵਾਸ ਅਤੇ ਜਲਣ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਗੰਢ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਫੋੜੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੋੜਾ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਫੋੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਲਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੰਢ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ੈ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਤਲ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੰਢ ਪੇਟ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਰੰਗਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖੰਘ ਜਾਂ ਸੂਜਨ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਫੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਉਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਉਧਰਵਾਤ (ਤਿਮਪਨਾਈਟਿਸ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਗੰਢ ਧਨ ਦੀ ਥੈਲੀ ਵਰਗੀ, ਗੰਢਦਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਢਿੱਡ-ਆਕਾਰ ਗੰਢ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੰਢ ਅੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਡਕਾਰ, ਕਬਜ਼, ਛੇਤੀ ਭੁੱਖ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ, ਹਜ਼ਮ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਟ ਦੀ ਫੂਲਣ, ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਾਟ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਆਉਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ! ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅੱਗ (ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ) ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਉਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਣਢੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਸ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੇਟ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਸੂਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਾਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਤਾਸੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਲ੍ਹੀ, ਗੋਡਿਆਂ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਹੋਠ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪੇਟ ਸੂਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੇਟ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਭੂਤ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਭੁੱਖ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਘਿਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਚਿਆ ਅਤੇ ਨਾ-ਪਚਿਆ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਅਣ-ਉਚਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਹ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਮਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਹੋਵੇ; ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਅਜੀर्ण ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਸਤਪਣ, ਆਲਸ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਮੂਤ੍ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੀ ਅੱਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਲਣ, ਸੂਜ ਅਤੇ ਫੂਲਣ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਰੋਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਪੇਟ, ਜੋ ਨਲੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਭੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਭੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਵਾ ਨਾਲ ਦਿਲ, ਕਮਰ, ਨਾਭੀ, ਗੁਦਾ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੂਤ੍ਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਵਧੀਕ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁਆਦਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ ਕਾਰਨ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੂਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਗੋਡਿਆਂ, ਪਾਸਿਆਂ, ਪੇਟ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀ ਖੰਘ, ਸਰੀਰ ਦਰਦ, ਹੇਠਾਂ ਭਾਰੀਪਣ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਣਾ; ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁਆਦਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨਾਲ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਲੀਆਂ ਨੀਲੀ-ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਫੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪਿੱਤ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬੁਖਾਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਜਲਣ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕਸੈਲਾਪਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ, ਦਸਤ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਪੀਲਾਪਣ; ਨਲੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਮਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਲਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਦਿੱਖ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਖਰਾਬੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਫ਼ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਰੀਪਣ, ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਸੂਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੀਂਦ, ਬੇਚੈਨੀ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ, ਛੋਟਾ ਸਾਹ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਪੀਲਾਪਣ; ਪੇਟ ਧੁੰਦਲਾ, ਤੇਲਦਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ-ਕਾਲੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਸਖਤ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ, ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੱਤ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਖੂਨ ਵਿਚ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੇਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਜਾਂ ਠੰਢ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਉਤਸ਼ਾਂਤਤਾ, ਗਲਤ ਭੋਜਨ, ਅਣ-ਉਚਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼— ਤਲ੍ਹੀ, ਜੋ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਖੂਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਸਖਤ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਅਤੇ ਕਛੂਏ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਂਗ ਉੱਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਪੂਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟਾ ਸਾਹ, ਖੰਘ, ਪਿਆਸ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਸੁਆਦ, ਪੇਟ ਫੂਲਣਾ, ਬੁਖਾਰ, ਪੀਲਾਪਣ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਉਲਟੀ, ਜਲਣ ਅਤੇ ਭੁਲਾਵਾ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟਾ-ਪੀਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਵਾ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਮਤਲੀ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਤੇਜ਼ ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਖਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰੀਪਣ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਖਤੀ, ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਕਾਰਨ, ਤਲ੍ਹੀ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਿਗਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਖਾਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਦਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਰਦ ਭਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ।