ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਕਤ ਦੇ ਵਿਅਧਾਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿੱਤ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਹਰੀ ਰਕਤਸ੍ਰਾਵ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੋਟਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਰਕਤ ਨਿਕਲਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜਖਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ (ਵਾਤ) ਰਕਤ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਰਕਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੋੜੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਲਝਣਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰੋਗ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨਾਭੀ ਜਾਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ੇ ਵਿਚ ਸੁਜਣ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੂਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਲੋਮ (ਕਲੇਜਾ ਜਾਂ ਤਿਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਤਿਲੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ, ਖੰਘ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਪਾਸਲੀਆਂ ਵਿਚ ਦਰਦ, ਨਾਲ ਹੀ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿੰਡੀਆਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, ਅਤੇ ਪਾਸਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਮਲਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ, ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਪੱਕ ਕੇ ਪਸ ਵਾਲਾ ਫੋੜਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫੋੜਾ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਵਲ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ ਮਲਦਵਾਰ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਫੋੜੇ ਜਿਹੜੇ ਮਲਦਵਾਰ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਦੋਸ਼ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਰੋਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਫੋੜਾ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਜਾਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਫੋੜਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਸ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੋੜੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਗਰਭ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿੱਘਾ ਸਖ਼ਤ ਸੁਜਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਬਾਹਰੀ ਫੋੜੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਕਤ ਦੀ ਸੁਕਸ਼ਮਤਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਗਤੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੁਜਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਜਣ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦਾ ਥੈਲਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੋਸ਼ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਗ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਜਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ ਕਰਕੇ, ਮੂਤ੍ਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਤੇ ਵੀ ਸੁਜਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਖੜੀ, ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਸੜਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਨਾਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਜੀਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੜਨ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਫ਼ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੰਭੀਰ, ਭਾਰੀ, ਚਿਕਣੀ, ਖੁਜਲੀ ਵਾਲੀ, ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਰਦ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਕਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਜਣ ਕਾਲੀ, ਚੰਬੜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੁਜਣ ਨਰਮ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਤਾੜ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੱਤਰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਤਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਵਹਾਅ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ, ਮੁੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਡਾਂ ਦੀ ਸੁਜਣ, ਹਵਾ ਦੀ ਉਤਪਾਤ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਲ ਅਤੇ ਮੁੱਤਰ ਰੋਕਣ, ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਹਿਲ-ਜੁਲ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੀਵਣ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ— ਹਵਾ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਰਕਤ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਧੱਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋੜ 'ਤੇ ਗੰਢ ਵਰਗੀ ਸੁਜਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਢ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਰਦ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰੋਗ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫਿਰ ਸਿਰ ਵਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੁਜਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਤ ਵਾਧਾ ਅਸਾਧ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਵਾਤ ਵਾਧ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸੁੱਕੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਲਾਲ ਨਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵੂਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਖਿੜਕੀ। ਹਵਾ, ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵਾਰੀ ਦੀ ਗੜਬੜ ਕਰਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਰੂਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬੁਖਾਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਦਸਤ, ਉਲਟੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਤਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਪਵਾਸ, ਤੈਰਾਕੀ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੇਲ ਲਗਾਉਂਦਾ, ਪਸੀਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਖਤਮ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਖਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ਠਾ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਆਦਿ ਹਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾ, ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਗੰਢ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁਜਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਨਲੀਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹਵਾ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਕਰਕੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਅਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਕਫ਼ ਵਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੰਢ ਵਰਗਾ ਪਿੰਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਗੁਲਮਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ੇ, ਨਾਭੀ, ਦਿਲ ਜਾਂ ਪਾਸਲੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ, ਤਿਲੀ ਅਤੇ ਆੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਈ ਵਰਗਾ ਚੁਭਨ ਵਾਲਾ ਦਰਦ, ਵਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਅੰਗਾਂ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੁਜਣ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਢ ਕੰਬਦੀ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਟੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਣ; ਪਿੱਤ ਕਰਕੇ ਸੜਨ, ਖੱਟਾਪਨ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਦਸਤ, ਪਸੀਨਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪੀਲਾਪਨ, ਸੁਜਣ ਅਤੇ ਗੰਢਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਫ਼ ਘਟ ਜਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਫ਼ ਕਰਕੇ ਭਾਰ, ਸੁਆਦ ਦੀ ਘਾਟ, ਡੁਬਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ, ਨੱਕ ਬੰਦ, ਆਲਸ, ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾਪਨ ਜਾਂ ਕਾਲਾਪਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਢ ਡੂੰਘੀ, ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਰਭ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਾਧ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ, ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੜਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਲਦੀ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਕਤ ਵਾਲਾ ਗੰਢ ਅਸਾਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਜਾਂ ਗਰਭਾਸ਼ੇ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਵਾ ਮਹਾਵਾਰੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ, ਪਿੱਤ, ਕਫ਼ ਅਤੇ ਰਕਤ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੋਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵਧੀਕ ਸਮਝ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।