ਧਨਵੰਤਰੀ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਨੂੰ ਫੋੜੇ (abscess) ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਗੁਲਮਾ (gulma) ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣ। ਇਹ ਰੋਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਬਾਸੀ, ਬਹੁਤ ਗਰਮ, ਸੁੱਕਾ, ਖੁਰਦਰਾ ਜਾਂ ਸੜਕਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਚੀ-ਨੀਵੀ ਸਹਿਜਾ ਤੇ ਸੁੱਤੇ, ਗਲਤ ਹਿਲਚਾਲ ਕਰੇ ਜਾਂ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜਾਵ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਸ, ਚਰਬੀ, ਮੱਜਾ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਜ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰ, ਬਹੁਤ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਲ ਜਾਂ ਲੰਬਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫੋੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਗ ਦੋਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਰਕਤ ਦੇ ਅਲੱਗ ਜਾਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਠੋਰ, ਗੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨੀ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਾਂਠ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿਟੇ ਦੀ ਮਾਂਦ ਵਾਂਗ ਪਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਚਨ ਤਾਕਤ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਭੀ, ਮੂਤਰਾਸ਼ੈ, ਜਿਗਰ, ਤਲ, ਦਿਲ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੰਪਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪੱਕਣਾ ਅਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਹੋਣਾ, ਉਲਝਣ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਰਸ ਨਿਕਲਣਾ, ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੋਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਿੱਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਲ, ਤਮਬੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਖਾਰ, ਭੂਲ-ਭੁੱਲਾਈ, ਤੇਜ਼ ਜਲਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਫ਼ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਪੀਲਾ, ਖੁਜਲਦਾਰ, ਭਾਰੀ, ਚਿਕਣ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਰਦ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨੋ ਦੋਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਔਖਾ, ਜੁੰਝਲ, ਅੰਗੀਠੀ, ਜੰਭਾਈ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਭਾਰੀਪਣ, ਰੋਗ ਦੇ ਪੱਕਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ, ਅਤੇ ਪਚਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਰੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਾਰਨ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਲ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜਾਵ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੱਛਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਕਾਲੇ ਚਿੱਟੇ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ, ਤੇਜ਼ ਜਲਣ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਬਖਾਰ। ਪਿੱਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਾਹਰੀ ਖੂਨ ਵਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਕਈ ਵਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੋਟਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਰਕਤ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜ਼ਖਮ ਤੋਂ ਰਕਤ ਵਗਦਾ ਅਤੇ ਵਾਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੱਤ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਰਕਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਾਲਾ ਫੋੜਾ ਅਤੇ ਕਈ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਨਾਭੀ ਜਾਂ ਮੂਤਰਾਸ਼ੈ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਲੋਮਾ (ਛਾਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ) ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਤਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਵਧੀਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ, ਖੰਘ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਣਨਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, رانਾਂ, ਗੋਦ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਮਲਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ, ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਪਸ ਵਾਲਾ ਸੋਜ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੇਠਾਂ ਮਲਦਵਾਰ ਰਾਹੀਂ। ਫੋੜੇ ਜਿਹੜੇ ਮਲਦਵਾਰ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨੋ ਦੋਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਨਾਭੀ ਜਾਂ ਮੂਤਰਾਸ਼ੈ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫੋੜਾ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਫੱਟ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਫੋੜਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਸ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਫੋੜਾ ਬੁਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਠੋਰ ਸੋਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਬਾਹਰੀ ਫੋੜੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਸੁੱਖਮਤਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਭੜਕ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਸੋਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਤੇ ਗੋਦ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਡਥੈਲੀ ਬਹੁਤ ਸੋਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਅੰਡਥੈਲੀ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਸ਼ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਗ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ ਕਾਰਨ, ਮੂਤਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੋਜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਖੁਰਦਰੀ, ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਵਾਤ ਕਰਕੇ ਜਲਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਕਾਰਨ, ਅੰਜੀਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਲਣ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਪਸ ਨਾਲ। ਕਫ਼ ਕਾਰਨ ਇਹ ਭਾਰੀ, ਚਿਕਣ, ਖੁਜਲਦਾਰ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਘੱਟ ਦਰਦ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਜ ਕਾਲੀ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਵਧਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖੂਨ ਨਾਲ। ਕਫ਼ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ, ਸੋਜ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਤਾਡ਼ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗੀ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਤ੍ਰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਨਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕੇ, ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਉਚਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਡਕੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਡਥੈਲੀ ਸੋਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੇ ਮਲ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਅਣਿਯਮਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਊਰਜਾ ਅੰਦਰੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਾਤ ਰਕਤ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੋੜ 'ਤੇ ਗੰਝਲ ਵਰਗਾ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਝਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ, ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ, ਦਰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰੋਗ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਸਿਰ ਵਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਕਤ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ ਅਸਾਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਾਤ ਵਧਣ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸੁੱਕੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਲਾਲੀ ਮਾਰੀਆਂ ਨਸਾਂ, ਜੋ ਉੱਤੇ ਉਨ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਤ, ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖ਼ਰਾਬ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿਗੜਣ ਨਾਲ ਅੱਠਵਾਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੰਦਾ ਬਖਾਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਦਸਤ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਠੰਢ ਤੇ ਭੁੱਖੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦਾ, ਉਪਵਾਸ, ਤੈਰਨਾ ਆਦਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਗ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਪਸੀਨਾ ਜਾਂ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥੈਰਪੀ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧਿ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਖਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਟਾਂ ਵਾਤ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਖੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਤ ਜਦੋਂ ਉੱਤੇ-ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਗੰਝਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੋਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸੁਕਣ, ਕਫ਼ ਤੇ ਵਿਸ਼ਟਾ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨਾਡੀਆਂ ਦੇ ਰੁਕਣ ਨਾਲ, ਵਾਤ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਕਰਕੇ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਕਫ਼ ਵਿਸ਼ਟਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੰਝਲ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।