ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੁਣੋ, ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ! ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਵੀਹ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ—ਦੱਸ ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਤੋਂ, ਚਾਰ ਵਾਤ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਛੇ ਕੁ ਵਾਤ, ਵਸਾ, ਮੱਜਾ, ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਰ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੂਤਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰਿਦ੍ਰਮੇਹੀ ਪ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਮਲ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਹਲਦੀ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮੰਜਿਸ਼ਠਮੇਹੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ ਪਾਨੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਵਿਸਤ੍ਰ ਗਰਮ, ਨਮਕੀਨ ਤੇ ਲਾਲ ਹੈ। ਰਕਤਮੇਹੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ, ਖੂਨ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਸਾ ਮੇਹੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਸਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਸਾ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਜਾ ਮੇਹੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਮੱਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੱਜਾ ਵਰਗਾ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਸਤਿ-ਮੱਤ ਪ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਬਿਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇ, ਗਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਚਿਪਚਿਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਮੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਧੁਮੇਹੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸ਼ਹਿੱਦ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਘਟਣ ਜਾਂ ਵਾਤ ਦੇ ਨਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਾਡੀਆਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਲਾਜ ਔਖਾ ਤੇ ਧੀਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੇਹ ਮਧੁਮੇਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਿੱਠਾ, ਸ਼ਹਿੱਦ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਧੁਮੇਹ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਾਲ ਅਜੀਰਣ, ਰੁਚੀ ਦੀ ਘਟ, ਉਲਟੀ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਖੰਘ ਤੇ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਫ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਸੂਜ, ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਪਿਆਸ, ਖੱਟਾਪਣ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਤੇ ਦਸਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਵਾਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ ਉਲਟ, ਕੰਪ, ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ, ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁੱਕਾਪਣ, ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਤੇ ਖੰਘ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਾਵਿਕਾ, ਕਚਪਿਕਾ, ਜਵਾਲਿਨੀ, ਤੇ ਵਿਨਤਾਲਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹਨ। ਮਸੂਰੀਕਾ, ਸਰਸਪਿਕਾ, ਪੁਤ੍ਰਿਨੀ, ਸਵਿਦਾਰਿਕਾ, ਤੇ ਵਿਦਰਧੀ—ਇਹ ਦੱਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਡਕਾਂ (ਫੋੜੇ) ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੀ ਉਗਰਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਕਫ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ—ਮਿੱਠੇ, ਖੱਟੇ, ਨਮਕੀਨ, ਚਿਕਣੇ, ਭਾਰੀ, ਚਿਪਚਿਪੇ, ਤੇ ਠੰਡੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ—ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ, ਸ਼ਰਾਬ, ਸੂਪ, ਮਾਸ, ਗੰਨੇ, ਗੁੜ, ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਬੈਠਣਾ ਤੇ ਪੈਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਿਆਗਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਫ, ਪ੍ਰਮੇਹ ਨਾਲ ਭਰष्ट ਹੋ ਕੇ ਮੂਤਰ ਵਾਹਿਕਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਰਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਨਮੀ, ਪਸੀਨਾ, ਵਸਾ, ਮੱਜਾ, ਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਤੇ ਰਕਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਫ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੂਤਰ ਵਾਹਿਕਾ ਦੀ ਧਾਤੂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਾਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਇਲਾਜਯੋਗ ਜਾਂ ਅਨਿਲਾਜਯੋਗ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਛਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਗੰਧੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਤੱਤ ਤੇ ਧਾਤੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰੰਗ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ, ਬਹੁਤ ਚਿੱਟਾ, ਠੰਢਾ, ਬਿਨਾ ਗੰਧ ਦੇ, ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ। ਉਦਕਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੰਧੀਲਾ ਤੇ ਚਿਪਚਿਪਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਕਸ਼ੁਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਦ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਗਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਰਾਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸ਼ਰਾਬ ਵਰਗਾ, ਉਪਰੋਂ ਸਾਫ ਤੇ ਹੇਠੋਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਗਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਆਟੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਵੀਰਜ) ਵਰਗਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਕਤਾਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੇ ਦਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੀਤਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੈਰਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਤੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਲਾਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਚਿਪਚਿਪਾ ਤੇ ਲਾਰ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਾਰਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਗੰਧ, ਰੰਗ, ਸੁਆਦ ਤੇ ਛੂਹ ਵੱਲੋਂ ਕਸ਼ਾਰ ਜਲ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨੀਲਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਨੀਲਾ, ਤੇ ਕਾਲਮੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਾਲਾ—ਸਿਆਹੀ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ, ਮਰਮ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਾਸਕ ਨਾਡੀਆਂ ‘ਤੇ ਫੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਿਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਲੇ, ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦਰਦ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਾਵਿਕਾ ਫੋੜਾ ਚਪੜੀ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਕਚਪਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਛੂਆ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਨਤਾ ਵੱਡਾ, ਨੀਲਾ ਫੋੜਾ ਹੈ; ਜਵਾਲਿਨੀ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਜਲਣ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਸੂਰੀਕਾ ਲਾਲ, ਚਿੱਟਾ, ਫਟੇ ਹੋਏ ਛਾਲੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ—ਮਸੂਰ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਤ੍ਰਿਨੀ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਰਦ ਤੇ ਜੀਭ ‘ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ, ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਰਧਿਕਾ ਗੋਲ, ਵਿਦਾਰੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਰਗਾ, ਸਖਤ, ਤੇ ਫੋੜੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਤ੍ਰਿਨੀ ਤੇ ਵਿਦਾਰੀ ਸਹਿਣ ਔਖੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਸਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰ ਪਿੱਟਾ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਤੇ ਘੱਟ ਵਸਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਫੋੜੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਉਗਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਭਾਵੇਂ ਮਧੁਮੇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਭਰਸ਼ਟ ਵਸਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ, ਜਾਂ ਮਧੁਮੇਹ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਾ ਹੋਣ, ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਐਸਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਕਤਪਿੱਤ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੱਛਣ ਹਨ—ਪਸੀਨਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੰਧ, ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਢਿੱਲ, ਉਂਘ, ਖਾਣ ਤੇ ਸੌਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਦਿਲ, ਅੱਖਾਂ, ਜੀਭ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਭਾਰੀਪਣ, ਤੇ ਵਾਲਾਂ-ਨਖਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵਾਧ। ਠੰਢੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲਗਨ, ਗਲੇ ਤੇ ਤਾਲੂ ਦੀ ਸੁੱਕਾਪਣ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਜਲਣ—ਇਹ ਮਧੁਮੇਹ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਹਨ; ਪਿਸ਼ਾਬ ‘ਤੇ ਚੀਟੀਆਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਧੁਮੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਚਿਪਚਿਪਾਪਣ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੇਕਰ ਧਾਤੂਆਂ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਫ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤੱਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਾਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਫ ਤੇ ਪਿੱਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੈਕਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਧੁਮੇਹ, ਜੇਕਰ ਪਿੱਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਮਧੁਮੇਹ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਦੀ (ਭਾਗ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਲਾਜਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮੇਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਕਾਰਣ, ਤੇ ਇਲਾਜਯੋਗਤਾ-ਅਨਿਲਾਜਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।