ਧੰਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਫ਼ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਇਲਸ ਜਾਂ ਮਸਸੇ ਵੱਡੇ, ਗਾਢੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਰਦਨਾਕ, ਚਿੱਟੇ, ਉਭਰੇ ਹੋਏ, ਸੁੱਜੇ, ਤੇਲੀਆ, ਸਖ਼ਤ, ਗੋਲ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਸਸੇ ਚਿਕਣ, ਸੁਸਤ, ਮਲਾਇਮ, ਖੁੱਜਲੀ ਵਾਲੇ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਕਰੀਰਾ ਜਾਂ ਕਠਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਰਗੇ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਥਣ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਸਸੇ ਕੂਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੰਬੇ, ਪੂਪੜ ਵਾਲੇ, ਮੂਤਰਾਸ਼ੈ ਤੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ, ਲਾਰ ਵਧ ਜਾਣਾ, ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਸੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਸਿਰ ਦੀ ਭਾਰੀਪਨ, ਠੰਡਕ, ਕਸੈਲਾਪਨ, ਨਪੁੰਸਕਤਾ, ਹਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਨਰਮੀ, ਉਲਟੀ, ਦਸਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ, ਕਫ਼ ਤੇ ਚਿਕਣਾਪਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ੂਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਲ ਨਾ ਪੂਰਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਪੀਲੇ ਤੇ ਤੇਲੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਲਕੜੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਦਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਸ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਵਟ ਵ੍ਰਿਖ ਦੇ ਫਲ, ਗੁੰਜਾ ਜਾਂ ਮੂੰਗੇ ਵਰਗੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਗਰਮ, ਬਹੁਤ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਖ਼ੂਨ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ ਮੋਰ ਵਾਂਗ ਚੀਕ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹਦਾ ਰੰਗ, ਤਾਕਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁਡਗ, ਕੋਦਰਾ, ਜੰਬੀਰਾ, ਕਰੀਰਾ, ਚਣਕਾ ਆਦਿ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਸੁੱਕੀ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੁਦੇ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਅੰਗ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਲ ਸਖ਼ਤ, ਸੁੱਕਾ, ਵਾਤ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਟ, ਪਿੱਠ, ਦਿਲ, ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਲ ਸਖ਼ਤ, ਮਤਲੀ, ਕਟਨ ਵਾਲਾ ਦਰਦ, ਮੂਤਰਾਸ਼ੈ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਰਦ ਤੇ ਗਾਲਾਂ ਸੁੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਉੱਤੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਲਟੀ, ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਹੋਣਾ, ਬੁਖਾਰ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਜੀਰਨ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣਾ ਅਤੇ ਦਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਨਾ ਪੈਣਾ, ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਸੀਸਾ ਦਰਦ, ਖੰਘ, ਨੱਕ ਬੰਦ, ਮਨ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਤਿਸ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਪਿੱਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਪੇਟ ਦੇ ਗੰਢ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਜਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਨਾ ਵੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਾਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਅੱਗ ਤੇ ਹੋਰ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਰੋਗ ਸਾਧਣੇ ਔਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਬਾਹਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਇਕੋ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਾਇਲਸ ਜੇਕਰ ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਇਕੋ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਵਧਦੇ; ਜਿਹੜੇ ਜਨਾਨੇ ਅੰਗਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾਣਗੇ। ਕਿਰਮੀ ਵਾਲੀ ਪਾਇਲਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਚਿਕਣ ਤੇ ਨਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸਰਕੂਲੈਟ ਕਰਦੀ ਵਾਤ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਾਇਲਸ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸਖ਼ਤ, ਅਡੋਲ, ਮਸਸੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦਰਦ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬੀ ਵਾਤ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਪਿੱਤ ਕਰਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਲੀਆ ਪਨ, ਗੰਢ ਤੇ ਆਮ ਰੰਗ ਕਫ਼ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਪਾਇਲਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੋਗ ਜਲਦੀ ਗੁਦੇ ਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਧੰਵੰਤਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸਤ ਤੇ ਅਜੀਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਨਾਲ, ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਡਰ ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਸਤ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸੁੱਕੀ ਖੁਰਾਕ, ਕੱਚਾ ਮਾਸ, ਤੇਲੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਤਿਲ ਦਾ ਆਟਾ, ਤੇ ਅਧ-ਪੱਕੇ ਅਨਾਜ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਰਾਬ, ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਵਧ ਖੁਰਾਕ, ਰਸਾਂ ਤੇ ਤੇਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ, ਕਿਰਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ, ਤੇ ਗਲਤ ਮਿਲਾਵਟ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਤ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਵਾਤ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਖੁਰਾਕ, ਮਲ ਤੇ ਆਂਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਸਤ ਤੇ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਸਤ ਆਉਣ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ: ਦਿਲ, ਗੁਦਾ ਤੇ ਆਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਤੇ ਗੰਦਗੀ ਰੁਕ ਜਾਣਾ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੀਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੁਖਾਰ ਨਹੀਂ, ਮਲ ਘੱਟ, ਚੁੱਪ ਤੇ ਔਖਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਮਲ ਸੁੱਕਾ, ਫੇਂਦਲਾ, ਸਾਫ਼, ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਾਂ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ, ਚਿਕਣ, ਤੇ ਕਟਨ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਦਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਹ ਭਰਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਲ ਪੀਲਾ, ਹਲਦੀ ਜਾਂ ਹਰੇ ਘਾਹ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਅਪਚਿਆ ਘਾਹ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਸੜਨ ਨਾਲ, ਦਰਦ, ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸੁਆਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਫ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਲ ਚਿਕਣ, ਘੱਟ ਤੇ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਵਾਲ ਝੜਦੇ ਹਨ, ਵੱਡਾ ਅਸੁਵਿਧਾ ਤੇ ਮੂਤਰਾਸ਼ੈ, ਗੁਦਾ ਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਲੰਬਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗਰਮ, ਤਰਲ ਤੇ ਹਲਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲੱਛਣ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਦਸਤ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਮਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਿਨਾ ਮਲ ਦੇ; ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਸਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਲ ਬਹੁਤ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਸ਼ੋਰ ਵਾਲਾ, ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਲਟ, ਜਿਹੜਾ ਮਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਕਫ਼ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ; ਦਸਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵਧ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਮਲ ਚਾਹੇ ਮਲਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਫ਼, ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਦਸਤ ਵਾਂਗ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਸਤ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਵਧੇਰੇ ਪਦਾਰਥ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਪਚਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਕੰਬਣ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹਨ: ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਤ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਾਰ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਸੁਆਦ, ਭੁੱਖ ਘੱਟ, ਤਿਸ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੰਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਪਾਇਲਸ ਤੇ ਦਸਤ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਵਰਨਾ ਦਿੱਤਾ।