ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਲਾਇਲਾਜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀਆਂ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪੀਲਾਪਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਉਲਝਣਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਨ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਨਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿੱਤ ਤੋਂ। ਦੋਸ਼ ਵਧਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ, ਬਹੁਤ ਪੀਣ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਅਣਹਿੱਤ ਜਾਂ ਔਖਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਆਦਿ ਕਾਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਤਰਾਸ਼ਯ, ਗੁਦਾ, ਗਲੇ, ਹੋਠਾਂ, ਤਲੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਬਹੁਤ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ, ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਸਾਬ ਜਾਂ ਮਲ ਰੋਕਣ, ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੱਢਣ, ਘਿਨ, ਦਸਤ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣੀ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਲਝਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਿੱਚਣ, ਅਣਗੋਲੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਥਕਾਵਟ, ਅਧ-ਪੱਕੇ ਭ੍ਰੂਣ ਦਾ ਨੀਚੇ ਆਉਣਾ, ਜਾਂ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਵਾਧੂ ਪੀੜਾ ਵੀ ਕਾਰਣ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਅਪਾਨ ਵਾਤ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਗੁਦਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਮਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੱਛਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਜਠਰਾਗਨੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਰੋਕ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਦਰਦ, ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਅਕੜ ਜਾਣਾ, ਮੋੜ, ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਬਜ ਜਾਂ ਮਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਅੱਗੇ ਰੁਕ ਕੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਆਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਬਹੁਤ ਡਕਾਰ, ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕੱਢਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਸਾਬ ਵੱਧ, ਮਲ ਘੱਟ, ਭੁੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪੇਟ ਪੀਲਿਆ, ਸਿਰ, ਪਿੱਠ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਮਲ ਦੀ ਰੰਗਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੱਲ ਬੇਚੈਨੀ, ਪੀੜਾ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸਾ, ਸ਼ੱਕ, ਰੁਕਾਵਟ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਪੀਲਾਪਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੱਛਣ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਵਾਤਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾਊਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਿਸਾਬ, ਮਲ, ਪਿੱਤ, ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਠਰਾਗਨੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਪਤਲੇ, ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਨ, ਉਦਾਸ, ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਰੁੱਖ, ਉਹ ਰਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਚਮਕ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇਜ਼, ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੰਘ, ਪਿਆਸ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣਾ, ਸੁਆਦ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ, ਬਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿੜਕਣਾ, ਛੀਂਕਾਂ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਝਪਨ, ਬਹਿਰਾਪਨ, ਅਕੜ, ਪੱਥਰੀ, ਆਵਾਜ਼ ਬਦਲ ਜਾਣਾ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਥੁੱਕਣਾ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਗੁਦਾ, ਗੋਡਿਆਂ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਦਰਦ; ਗੁਦੇ ਤੋਂ ਪਿੱਤ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਂਗੜੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕਾ, ਅੱਗੇ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਅਧ-ਪੱਕਾ, ਪੀਲਾਪਨ ਵਾਲਾ ਪਿੱਤ, ਹਲਦੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਚਿੱਪਕੂ ਅਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਦੇ ਵਿੱਚ ਉੱਗੀਆਂ ਗਾਠਾਂ, ਵਧੇਰੇ ਹਵਾ, ਸੁੱਕੀਆਂ, ਖੁਜਲੀ ਵਾਲੀਆਂ; ਚਰਬੀ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਲਾਲ, ਅਕੜ, ਅਣਗੋਲੀਆਂ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖੀਆਂ। ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਵਕਰੀਆਂ, ਤੇਜ਼, ਚੀਰੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ; ਬੇਰੀ, ਖਜੂਰ, ਕਰਕੰਧੂ ਅਤੇ ਰੂਈ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗੀਆਂ। ਕੁਝ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੁਝ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ; ਸਿਰ, ਪਾਸੇ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ, ਜੰਘਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੀਂਕ, ਡਕਾਰ, ਰੋਕ, ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ, ਮਤਲੀ, ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਅਣਿਯਤ ਹਜ਼ਮ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ, ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮਲ ਢੇਲਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਘੱਟ, ਸ਼ੋਰ ਵਾਲਾ, ਧਾਰ ਵਿੱਚ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਿਊਕਸ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਔਖਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ, ਪਿਸਾਬ ਤੇ ਮਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਰੰਗਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਗਾਠਾਂ, ਤਲੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਪੇਟ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਸਖਤ ਗੰਢਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਪਿੱਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਨੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਢਾਂ ਲਾਲ, ਪੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪਤਲੀਆਂ, ਤੇਜ਼, ਰਿਸਦੀਆਂ, ਬਦਬੂਦਾਰ, ਪਤਲੀਆਂ, ਨਰਮ, ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਤੋਤੇ ਵਰਗੀ, ਮੂੰਹ ਜਿਗਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਜੂਨ ਜਾਂ ਲੀਚ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਰਗਾ, ਸੜਨ, ਬੁਖਾਰ, ਪਸੀਨਾ, ਪਿਆਸ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਭੁਲਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗਰਮ, ਪਤਲੀਆਂ, ਨੀਲੀਆਂ, ਗਰਮ, ਪੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ; ਵਿਚਕਾਰ ਜੌ ਵਰਗੀਆਂ, ਚਮੜੀ, ਨਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ। ਜਦ ਕਫ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੰਢਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਰਦੀਆਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ, ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੀਆਂ, ਸੋਜੀਆਂ, ਤੇਲੀਆਂ, ਅਕੜੀਆਂ, ਗੋਲ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਸਖਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਪਕੂ, ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸਮੂਥ, ਵਧੇਰੇ ਖੁਜਲੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ, ਕਰੀਰਾ ਜਾਂ ਕਠਲ ਦੇ ਡੰਡੇ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਥਣ ਵਰਗੀਆਂ। ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਪ ਵਰਗੀਆਂ, ਪੂਟ ਵਾਲੀਆਂ, ਮੂਤਰਾਸ਼ਯ ਤੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਧੜਕਣ, ਵਧੇਰੇ ਲਾਰ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ, ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਨਾਲ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ, ਸਿਰ ਦੀ ਭਾਰੀ, ਠੰਢ, ਸੁਕੜ, ਬਾਂਝਪਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਜ਼ਮ, ਨਰਮੀ, ਉਲਟੀ, ਦਸਤ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲ ਚਰਬੀ, ਮਿਊਕਸ, ਕਫ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੂਨ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਗਦਾ, ਨਾਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਖੂਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਟ (ਬੋਹੜ) ਦੇ ਫਲ, ਗੂੰਜਾ ਜਾਂ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ; ਬਹੁਤ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਗਰਮ, ਤੇਜ਼ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ। ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਖੂਨ ਵਗਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਹਾਅ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਰ ਵਰਗਾ ਚੀਕ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਖੂਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ। ਉਹ ਰੰਗ, ਤਾਕਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਘਾਟੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਡਗ, ਕੋਦਰਵਾ, ਜੰਬੀਰਾ, ਕਰੀਰਾ, ਚਣਕ ਆਦਿ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਜਦ ਵਾਤ ਸੁੱਕੇ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਦੇ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।