ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵਲ ਲਗਾਵ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰ, ਸਿਰ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ, ਨਖਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵਾਧ, ਜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਸਹਿਣਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜਾ ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦੇ, ਗਿਦੜ, ਸੱਪ, ਦੈਤ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਛਿਲਕਿਆਂ ਜਾਂ ਰਾਖ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਸੁੰਞੇ ਪਿੰਡਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਛਵੀ, ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਣਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਨੱਕ ਦੀ ਬੰਦਸ਼, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਖੰਘ, ਗਲੇ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਹ ਦਾ ਸੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਉਲਟੀ ਆਉਣੀ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ्यारਾਂ ਲੱਛਣ ਰਾਜਾ ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ, ਜੰਭਾਈ ਆਉਣੀ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥੂਕ ਆਉਣੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ। ਜੇ ਰੋਗ ਵਾਤ (ਹਵਾ) ਕਾਰਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਗਲੇ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤ ਕਾਰਨ ਪੈਰ, ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸੜਨ, ਦਸਤ, ਖੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਸਾਹ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਫ ਕਾਰਨ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣੀ, ਉਲਟੀ, ਖੰਘ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਚਨ ਦੀ ਅੱਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ, ਲੇਪ ਅਤੇ ਵਧੂ ਕਫ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਾਡੀਆਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਣਾ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੱਟ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰਸ (ਐਸੰਸ) ਨਾ ਤਾਂ ਖੂਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਾਸ; ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਤਾ (wasting) ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਲੱਛਣ ਘੱਟ ਹਨ, ਰੋਗ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਥੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਾ ਚਰਬੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ, ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਲਾ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਕਾਰਨ ਤੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਿੱਤ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਫ ਕਾਰਨ ਗਲਾ ਕਫ ਨਾਲ ਲਿਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਗੜਗੜਾਹਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਫ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੇ ਸਿਖਾਏ ਹਨ, ਦੱਸਾਂਗਾ। ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜੀਭ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ ਆਦਿਕ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸੇਲਾ, ਫਿਰ ਕਰਵਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੁੱਖ, ਗੁੱਸੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਵਾਂ ਕਿਸਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਰਧਵ ਵਾਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪਚਣਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉਗਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੀੜਾ, ਰੰਗਹੀਣਤਾ, ਵਧੂ ਥੂਕ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਭੀ ਤੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਕਸੇਲਾ, ਝੱਗਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਉਲਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਡਕਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਾਤ ਕਾਰਨ ਖੰਘ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤ ਕਾਰਨ ਇਹ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ, ਹਰਾ-ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਖੂਨ ਮਿਲ ਜਾਣ ਤੇ ਖੱਟਾ, ਤੀਖਾ, ਕਰਵਾ, ਘਾਹ ਦੀ ਬੂ ਨਾਲ, ਜਲਣ ਅਤੇ ਪੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਫ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚਿਕਣ, ਗਾੜ੍ਹਾ, ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਹਿ ਦ ਵਰਗਾ, ਮਿੱਠਾ, ਲੂਣ ਵਾਲਾ, ਵਧੂ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਜ, ਮਿੱਠਾਸ, ਉਨਘ, ਮਤਲੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਖੰਘ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਰੋਗ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਫ਼ਰਤਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਵਾਤ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਰੋਗ ਦਰਦ, ਕੰਬਣ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਤ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਖਾਲੀਪਨ, ਰੋਗੀ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਚੀਕਦਾ ਹੈ; ਦਿਲ ਟੁੱਟਿਆ, ਸੁੱਕਿਆ, ਸਖ਼ਤ, ਖਾਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਚਾਨਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਕੰਬਣ, ਠੰਢ, ਭੁਲਾਵਾ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤ ਕਾਰਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਥਕਾਵਟ, ਜਲਣ, ਪਸੀਨਾ, ਖੱਟ ਅਤੇ ਕਫ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਲੜੀਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਖੱਟ-ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਬੁਖਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਫ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਸਖ਼ਤ, ਭਾਰੀ, ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਖੰਘ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਥੂਕ, ਉਨਘ, ਆਲਸ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣੀ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਕਾਲਾ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸੋਜ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਕਫ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਜਲਦੀ, ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਵਾਤ, ਪਿੱਤ, ਕਫ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਾਟ, ਛੇਵੀਂ ਕਿਸਮ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਧਾਤੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾਵਾ, ਕੰਬਣ, ਗਰਮੀ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜੀਭ, ਗਲੇ, ਤਲੂ ਅਤੇ ਕੰਠ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਰਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦਾ ਸੁੱਕਣਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ, ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵਿਰਤੀ, ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ, ਗਲੇ, ਹੋਠਾਂ, ਤਲੂ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਅਤੇ ਜੀਭ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਮਨ ਦਾ ਭੁਲਾਵਾ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਡਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਵਾਤ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਤਾ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਕੰਪਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ।