ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੋਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦਾ ਦੁਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜਲ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੇ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਿਤ ਵਾਤ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਚਿਆ ਨਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ, ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਕਪਾਲ ਵਿੱਚ ਤੀਖਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਖਾਲ਼ੀ ਜਾਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਰੋਗ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਿਤ ਵਾਤ ਉਲਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਪਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ, ਗਰਦਨ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਇਹ ਖੰਘ, ਘੜਘੜਾਹਟ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਟਾਵ, ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੀ ਭਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਸਾਹ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੋਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਥੋੜੀ ਕਫ਼ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਆਲੇ ਹੋ ਕੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਖੁਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੱਥਾ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਬਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਗ ਠੰਢੇ ਬੱਦਲਾਂ, ਪਾਣੀ, ਪੂਰਬੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਰੋਗ, ਜੇਕਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਠੰਢ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ। ਖੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਰੋਗ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੂਤਰ-ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਤੁਕੀ ਬੋਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਰੰਗਤ ਖੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੜੀ ਤੇਜ਼, ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਤਵਾਲੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਉਤਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਖੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਹੇਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਪਖਾਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੋਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਲਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਨ, ਕਪਾਲ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਉਪਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੀਵੇਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਕੰਨ ਕਫ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਮਰੀਜ਼ ਉਪਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਮਰੀਜ਼ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬੋਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਲਕੜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਹਿਕ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਕੜਾਂ, ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਧਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ। ਹਿਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਛੋਟੀ, ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਕਿਸਮ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਲਤ, ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸੁੱਕੀ, ਤੀਖੀ, ਖਰਦਰੀ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਹ ਹਲਕੀ ਹਿਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਹਿਕ ਜੋ ਭੋਜਨ-ਪੀਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, 'ਜੋੜੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਛੋਟੀ ਹਿਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਿਕ ਗਰਦਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਕ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜੋੜੀ ਉਤਸ਼ਕ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਿਕ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਕੰਬਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਜੋੜੀ' ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਉਲਟੀ, ਦਸਤ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਣੀਆਂ ਹਨ। ਜੋੜੀ, ਤੀਬਰ ਹਿਕ, ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਭੌਂ ਅਤੇ ਕਪਾਲ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ-ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਠ ਵੱਲ ਝੁਕਣ ਅਤੇ ਕੰਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੀ ਹਿਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਉੱਚ ਆਵਾਜ਼, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਵੱਡੀ ਉਬਾਸੀ ਅਤੇ ਜਬੜੇ ਦੀ ਖਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਡੂੰਘੀ ਕਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹਿਕ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੀਬਰ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮ-ਇੱਛਾ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਸਮਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਿਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਹਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਖਰ ਵਿੱਚ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਯਕਸ਼ਮਾ ਰੋਗ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਰੋਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਿਗਾੜਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਯਕਸ਼ਮਾ, ਕਸ਼ਯ, ਸ਼ੋਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਗ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੁਵਾਰ-ਜਨਮਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 'ਰਾਜਾ' ਅਤੇ 'ਯਕਸ਼ਮਾ' ਦੇ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਯਕਸ਼ਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਘਟਾਵ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕਸ਼ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ੋਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਸਮਝੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਉਰਜਾਂ ਦੀ ਰੋਕ, ਅਤੇ ਵੀਰਯ, ਤਾਕਤ, ਅਤੇ ਮਲਾਈ ਦੀ ਘਟਾਵ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ — ਇਹ ਚਾਰ ਕਾਰਣ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਤ ਉਤਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਰਸ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਲੇ, ਉਪਰਲੇ, ਹੇਠਲੇ ਅਤੇ ਆੜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਲਕੜਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਨੱਕ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਹਨ। ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਾਰ, ਮਿੱਠਾਸ, ਨਰਮਤਾ, ਪਚਨ-ਅੱਗ ਦੀ ਘਟਾਵ, ਭੋਜਨ-ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ-ਅਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੋਜਨ-ਪੀਣ ਅਕਸਰ ਮੱਖੀ, ਘਾਸ, ਵਾਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਲਟੀ, ਮਤਲੀ, ਸਵਾਦ ਦੀ ਘਟਾਵ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ-ਤਕ ਕਿ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ, رانਾਂ, ਛਾਤੀ, ਪੈਰ, ਮੂੰਹ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਬਕ ਵਾਂਗ ਦਰਦ, ਜੀਭ ਦੀ ਜਲਣ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤ-ਵਿਕਰਤ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਲਕੜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਣ।