ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੋਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੂਖਰ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਭੁੱਖ, ਸੁੱਕਾਪਣ, ਹਲਕਾਪਣ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਤੇ ਬੂਖਰ ਦੀ ਪਤਲਾਵਟ। ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਮੋਰਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਬੂਖਰ ਆਪਣੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਦਰਦ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਉਲਟੀ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਗਲੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ, ਸੁਆਦ ਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ, ਰੋਮਾਂ ਦਾ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮੋੜਨਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਕ ਬੋਲਣਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਬੂਖਰ ਕਫ ਤੇ ਵਾਤ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਮਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋੜਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥੁਕ ਆਉਣਾ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਖੰਘ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਪੀਲ, ਠੰਡ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਕੜਨ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਤੇ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਫ ਤੇ ਪਿੱਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਠੰਡ, ਜਕੜਨ, ਪਸੀਨਾ, ਜਲਣ, ਅਸਥਿਰਤਾ, ਪਿਆਸ, ਖੰਘ, ਕਫ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀ ਚਲਾਕੀ, ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ, ਨੀਂਦ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਤੇ ਕੜਵਾਪਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੂਰੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਬੂਖਰ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਲਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਜਾਗਣ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣੀ। ਕਈ ਵਾਰ, ਨੀਂਦ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ; ਪਸੀਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; ਗਾਉਣ, ਨੱਚਣ, ਹੱਸਣ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਆਂਸੂ ਭਰੀਆਂ, ਗੰਦੀਆਂ, ਲਾਲ, ਡਿੱਗੀਆਂ, ਪਲਕਾਂ ਕੰਬਦੀਆਂ; ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਸਿਰ, ਜੋੜਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਨ ਚੀਂਘਣ, ਦਰਦ, ਬਹੁਤ ਠੰਡ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; ਜੀਭ ਸੜੀ ਹੋਈ, ਰੁੱਖੀ, ਭਾਰੀ; ਹੱਥ-ਪੈਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਰਮ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਖੂਨ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀ ਉਲਟੀ, ਸਿਰ ਦਾ ਘੁੰਮਣਾ, ਭਾਰੀ ਪਿਆਸ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਲਾਲ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਗੋਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਵਧੀਕ ਪਖਾਣਾ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਰੱਤ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਤੇਲ, ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਾਟ, ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ, ਤੇ ਬਕਬਕ। ਹਮੋਰਾਂ ਦੀ ਪੱਕਣ ਲੰਮੀ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕਰਕ ਕਰਕ; ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਹਮੋਰਾਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾ ਇਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਾਤ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਿੱਤ ਅੰਦਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਲਾਸ ਜਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਬੂਖਰ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਹਮੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਚਣ ਦੀ ਅੱਗ ਮਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲਾ ਬੂਖਰ ਅਸਾਧ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਔਖਾ ਪਰ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੂਖਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ। ਵਾਤ ਤੇ ਕਫ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਲਣ ਤੇ ਹੋਰ ਲਕੜਾਂ ਔਖੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਠੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਫ ਨਾਲ ਰਸ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਸੁੱਕਾਪਣ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਮਸਤ ਹੋਣ ਤੇ ਪਿਆਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਲਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ, ਆਲਸ, ਤੇ ਉਲਟੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੂਖਰ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਬਾਹਰਲੇ ਘਾਟ, ਲੱਗਣ, ਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਜਾਦੂ; ਘਾਟ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੂਖਰ ਜਲਣ ਤੇ ਹੋਰ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ, ਵਾਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖੂਨ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਦ, ਦੁੱਖ, ਰੰਗ ਦੀ ਬਦਲਾਵਟ ਤੇ ਦਰਦ ਵਾਲਾ ਬੂਖਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਖਰ ਆਤਮਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ, ਜ਼ਹਿਰ, ਗੁੱਸੇ, ਡਰ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਆਤਮਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਪਕੜ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ, ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਾਸ਼, ਉਲਟੀ, ਸਿਰਦਰਦ, ਤੇ ਖਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਦਸਤ, ਕਾਲਾਪਣ, ਜਲਣ ਤੇ ਚੱਕਰ; ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਕੰਬਣਾ ਤੇ ਸਿਰਦਰਦ; ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਕਬਕ। ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਚੱਕਰ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ, ਜਲਣ, ਲਾਜ, ਨੀਂਦ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਯਾਦ; ਆਤਮਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਤੇ ਹੋਰ ਲਕੜਾਂ। ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੂਖਰ, ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਜਾਦੂ ਵਾਲੇ, ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਾਰੀ ਬੂਖਰ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਹਨ। ਜਾਦੂ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਫਿਰ ਚਮੜੀ ਤੇ ਉਲਝਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਜਲਣ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੂਖਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੂਖਰ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ, ਹੌਲੀ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਅਕੁਦਰਤੀ, ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਸਾਧ, ਸਧਾਰਣ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰਕ ਬੂਖਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੂਖਰ ਮਨ ਵਿੱਚ; ਵਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕਫ ਹੋਣ 'ਤੇ ਠੰਡ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜਲਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੂਖਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧੇਰੇ ਵਿਗਾੜ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਲਝਣ ਤੇ ਰੱਤ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਗਰਮੀ ਵੀ ਬਾਹਰਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਰਖਾ, ਸ਼ਰਦ ਤੇ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਤ ਤੇ ਹੋਰ ਹਮੋਰਾਂ ਤੋਂ ਬੂਖਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਕੁਦਰਤੀ ਬੂਖਰ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਔਖਾ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਗਾੜਿਆ ਵਾਤ ਪਿੱਤ ਤੇ ਕਫ ਨਾਲ ਬੂਖਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਦ ਵਿੱਚ, ਪਿੱਤ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਕਫ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਖਾਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ। ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਫ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ; ਜਦੋਂ ਵਿਗਾੜ ਹੌਲਾ ਹੋਵੇ, ਬੂਖਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿਗਾੜ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸਾਧ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੂਖਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਚਣ ਤੇ ਵਧੀਕ ਪਖਾਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਪਚਣ ਨਹੀਂ, ਬੂਖਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ; ਬੂਖਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਰਮੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਸ, ਬਕਬਕ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਚੱਕਰ। ਪਖਾਣਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਬੂਖਰ ਦੇ ਪੱਕਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਨਿਪਟਾਰਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਖਰ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਖਾਣਾ, ਸਮਾਂ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ; ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ, ਸਤਤ, ਇਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲੇ ਬੂਖਰ—ਇਹ ਹਮੋਰ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਪਖਾਣਾ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਖਾਣਾ ਕਰਕੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਭਾਰੀ ਤੇ ਮਜਬੂਤ, ਜੀਵਨ ਰਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ। ਲਗਾਤਾਰ, ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ, ਇਹ ਬੂਖਰ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬੂਖਰ ਜਾਂ ਗਰਮੀ, ਜਾਂ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹਮੋਰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਨ ਰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਕਫ ਸੱਤ, ਛੇ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੂਖਰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹਮੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਬੂਖਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਸਮਝ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੈ।