ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਅੱਠ-ਭਾਗੀ ਵਿਦਿਆ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਵताओं ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਾਰਾਹ (ਸੂਰ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵताओं ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਨਰਸਿੰਘ—ਮਾਨ-ਸਿੰਘ ਰੂਪ—ਉਪਜਿਆ ਅਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ, ਵੇਦ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ, ਜੋ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਹਰੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਵੀਹ ਵਾਰੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੇ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਮਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਸੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰੀ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਜਾਨਕੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰ, ਚਿਤਰਕੂਟ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਨੱਕ ਕੱਟੀ, ਖਰ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੰਕਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਥ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਹਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਰਾਜ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ। ਸੀਤਾ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਰਹੀ। ਉਹ ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਨਸੂਯਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੋੜ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਨਿੰਦਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਦੀ ਰਹੀ। ਪਤੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਿੰਦਤ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਭੁਗਤਾਨ ਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੋਰ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਮੰਡਵਿਆ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ—ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕੌਸ਼ਿਕਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੰਡਵਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ। ਮੰਡਵਿਆ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਸੂਰਜ ਉਗਣ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੂਰਜ ਉਗਣਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।" ਸੂਰਜ ਨਾ ਉਗਣ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਹੀ ਰਾਤ ਰਹੀ। ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਗਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤਪ ਦੀ ਤਾਪ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹਨੇਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਉਗਣ। ਦੇਵਤਾ ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨੂੰ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੀਚੀ ਸੀ। ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ, ਫਿਰ ਰਿਵਿ, ਫਿਰ ਮਨੁ। ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਰਘੁ, ਫਿਰ ਅਜ, ਅਤੇ ਅਜ ਤੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਦਸ਼ਰਥ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰ ਸਨ। ਕੌਸਲਿਆ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਕੈਕੇਈ ਤੋਂ ਭਰਤ, ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਜਨਮ ਲਏ। ਰਾਮ, ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਭਗਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਯਕਸ਼ੀ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਜਨਕ ਦੇ ਯਜਨ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਰਮੀਲਾ, ਭਰਤ ਨੇ ਮਾਂਡਵੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਕੀਰਤਿਮਤੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਯੋਧਿਆ ਆਏ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਯੁਧਾਜਿਤ (ਮਾਤਾ ਦੇ ਭਰਾ) ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ, ਰਾਜ ਭਰਤ ਲਈ ਰੱਖਿਆ। ਰਾਮ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਣ-ਵਾਸ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਣ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿਨੇਕ ਤਿਨਕਾ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਫਿਰ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਆਯੋਧਿਆ ਆ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ!" ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਰਾਜ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਚਪਲਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਭਰਤ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਚਿਤਰਕੂਟ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਦੰਡਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਆਈ; ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।