ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਬਾਰ੍ਹਦਰਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਮਤੀ, ਸੁਬਲ, ਨੀਤ, ਸਤ੍ਯਜਿਤ, ਵਿਸ਼੍ਵਜਿਤ ਅਤੇ ਇਸ਼ੁੰਜਯਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਉਣਗੇ। ਫਿਰ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਖੁਦ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਅਵਤਾਰ ਲੈਣਗੇ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਲਯਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਕਦੇ ਕਦੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ। ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧੀ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਨਾਰਾਇਣ, ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਭ, ਲੋਕ ਤੇ ਸਵਰਗ ਸਮੇਤ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਦ ਮਨੁਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਸੁਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲਏ। ਉਹ ਮੱਛ (ਮੱਛੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ, ਮਨੁਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਕੱਛੂਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਰੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਮੋਹਿਨੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਘ—ਅਰਧ-ਮਾਨਵ, ਅਰਧ-ਸਿੰਘ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ, ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਮਦਗਨੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇਕਵੀ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਯਗ੍ਯ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਰਾਮ, ਭਰਤ (ਛੋਟਾ ਭਰਾ), ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਦੀ ਨੱਕ ਕੱਟੀ, ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ। ਸੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਉਸ ਵਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ—ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ। ਉਹ ਅਨਸੂਯਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਭਗਤ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮਕ ਇਕ ਕੋੜ੍ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਇਕ ਨਿੰਦਤ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਤੇ ਵਾਧੂ ਦੱਖਣਾ ਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਚੋਰ, ਜੋ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸੰਦਿਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਾਂਡਵਯਾ ਨਾਂਕ ਇਕ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਮਿਲੇ। ਕੌਸ਼ਿਕ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਾਂਡਵਯਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ। ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: "ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲ ਰਾਤ ਹੀ ਰਾਤ ਰਹੀ। ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਠੰਢੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਅਨਸੂਯਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ।" ਦੇਵਤੇ ਅਨਸੂਯਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਰੀਚੀ, ਫਿਰ ਕਸ਼੍ਯਪ, ਫਿਰ ਰਿਵਿ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁ। ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਘੁ ਰਾਜਾ ਹੋਏ। ਰਘੁ ਤੋਂ ਅਜਾ, ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੋਏ। ਕੌਸਲਿਆ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਕੈਕਈ ਤੋਂ ਭਰਤ, ਅਤੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਰਾਮ, ਜੋ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ੀ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਬਾਹੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਜਨਕ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।