ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ, ਡਕਸ਼, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?” ਉਸ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਰ ਆਇਆ, “ਮੈਂ, ਨਾਰਦ, ਡਕਸ਼, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੀਤਾ।” ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਹਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ?” ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, “ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?’” ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸੁਖਮ ਸਤਿਆ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: “ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮੈਂ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨਾਭੀ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ— ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਵਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਗੁਣ, ਮਣਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਧਾਗੇ ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ਬਦ, ਜਪ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਕਰਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਅਤੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਅਤੇ ਸਪਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਹ ਵਾਯੂ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਅਦੀ-ਮੂਲ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜਨਮ ਹੋਈ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਭਾਵਾ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਹਰੀ, ਦੈਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਦੈਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੈਵਤਾ, ਨਿਆਸਕ, ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਵਾਂ, ਕਿਹੜੀ ਧਰਮ-ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ? ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਲਯ, ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਮਨਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ— ਹੇ ਹਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ।” ਫਿਰ, ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼—ਹਰੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਮੈਂ ਦੈਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੈਵਤਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਆਸਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਸਤੀਤਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅਵਤਾਰਾਂ—ਮਛ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ—ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਹਾਂ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਧਿਆਨ, ਉਪਾਸਨਾ, ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਯਨ੍ਰਾਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਾਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਧਰਮ-ਚਰਣ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਾਰਗ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਖੋਲ੍ਹੀ।