ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ, ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਸਵਧਾਜਿਤ ਤੋਂ ਅਨਮਿਤ੍ਰਾਸ਼ਿਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਅਨਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਨਿਘਨ, ਤੇ ਨਿਘਨ ਤੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰਾਜਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਨਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਸਨ। ਸ਼ਿਬੀ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਕਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਹੋਇਆ। ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਜਯਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕੁਲੀ ਤੋਂ ਯੁਗੰਧਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਬੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਨਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਸੀ। ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਅਤੇ ਗਾਂਦਿਨੀ ਤੋਂ ਅਕਰੂਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਸੀ। ਅਕਰੂਰ ਤੋਂ ਉਪਮਦਗੁ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਵਦਯੋਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਕਰੂਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵਾਨ ਤੇ ਉਪਦੇਵਾ ਸਨ। ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪૃਥੁ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਥੁ ਹੋਏ। ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਚੀ ਸੀ। ਭਜਮਾਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਕੁਰਾ ਤੇ ਕੰਬਲਾਬਰਹਿਸ਼ ਸਨ। ਕੁਕੁਰਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਪੋਤਰੋਮਕਾ, ਫਿਰ ਵਿਲੋਮਾ ਤੇ ਵਿਲੋਮਾ ਤੋਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਤੁੰਬੁਰੂ ਤੋਂ ਦੁੰਦੁਭੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਨਰਵਸੁ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਹੁਕਾ ਤੇ ਆਹੁਕੀ ਹੋਏ। ਆਹੁਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਸੀ। ਦੇਵਕਾ ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਕਾ ਤੋਂ ਹੋਏ। ਦੇਵਕਾ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਵਕੀ ਹੋਈ। ਵ੍ਰਿਕਦੇਵ ਤੇ ਉਪਦੇਵ ਤੋਂ ਸਾਹਦੇਵ ਤੇ ਸੁਰਕਸ਼ਿਤਾ ਹੋਏ। ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਵਿਆਹਿਆ। ਸਾਹਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵਾਨ ਤੇ ਉਪਦੇਵ ਹੋਏ। ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ ਤੋਂ ਕੰਸ, ਸੁਨਾਮਾ ਤੇ ਵਟਾ ਭਰਾਵਾਂ ਹੋਏ। ਭਜਮਾਨਾ ਤੋਂ ਵਿਦੂਰਥਾ, ਤੇ ਵਿਦੂਰਥਾ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਤ੍ਰ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਵਯੰਭੋਜਾ ਹੋਇਆ। ਸਵਯੰਭੋਜਾ ਤੋਂ ਹ੍ਰਿਦਿਕਾ, ਹ੍ਰਿਦਿਕਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ। ਸ਼ੂਰ ਦਾ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਧਨੁ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਧੀਆਂ ਸਨ: ਪ੍ਰਿਥਾ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾ। ਰਾਜਾ ਅਧਿਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ੂਰ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੂੰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪਾਂਡੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਧਰਮ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਾਹਦੇਵ ਜਨਮੇ। ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਨੇ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਕਰਣ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵੀ ਤੋਂ ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧਦੁਰਮਦ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਕੈਕਯਾ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਤਰਦਨ ਆਦਿ, ਹੋਏ। ਰਾਜਾਅਧਿਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵਿਂਦਾ ਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦਾ ਹੋਏ। ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾ ਤੋਂ ਦਮਘੋਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਪੌਰਵੀ, ਰੋਹਿਣੀ ਤੇ ਮਦੀਰਾ, ਅੰਗਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਬਲਭਦ੍ਰ ਜਨਮਿਆ। ਬਲਭਦ੍ਰ ਤੋਂ ਰੇਵਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰਣ ਆਦਿ, ਤੇ ਸ਼ਠ ਹੋਏ। ਨਿਸ਼ਠ ਤੇ ਉਲਮੁਕਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਉਦਾਰਯ, ਭਦ੍ਰਸੇਨ, ਰੁਜੁਦਾਸ ਤੇ ਭਦ੍ਰਦੇਵ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਸੀ, ਅਠਵਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ। ਹਰੀ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਰੁਕਮਣੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣਾ, ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਜਾਂਬਵਤੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਤੇ ਸਾਂਬਾ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਕਕੁਦਮਿਨੀ ਰਾਹੀਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਵਜ੍ਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰੁ ਹੋਇਆ। ਤੁਰਵਸੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਹਿਨੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਭਰਗ, ਭਰਗ ਤੋਂ ਭਾਨੁ, ਤੇ ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਕਰੰਧਮ। ਕਰੰਧਮ ਤੋਂ ਮਰੁਤ। ਹੁਣ ਮੇਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣੋ: ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੇਤੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਆਰੱਧ। ਆਰੱਧ ਤੋਂ ਗਾਂਧਾਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਘਰਮਾ, ਘਰਮਾ ਤੋਂ ਘ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਘ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਦੁਰਗਮ। ਦੁਰਗਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੇਤਾ। ਹੁਣ ਅਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਅਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਭਾਨਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਲੰਜਯਾ। ਕਾਲੰਜਯਾ ਤੋਂ ਸ੍ਰੰਜਯਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਰੁੰਜਯਾ, ਫਿਰ ਜਨਮੇਜਯਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਸ਼ਾਲਾ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਮਨਾ, ਜੋ ਮਹਾਸ਼ਾਲਾ ਦੁਸ਼ੀਨਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ੀਨਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਬੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਦਰਭ, ਜੋ ਸ਼ਿਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਮਹਾਮਨੋਜਾਤ ਤੋਂ ਟਿਤਿਕਸ਼ੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਸ਼ਦਰਥਾ ਹੋਇਆ। ਰੁਸ਼ਦਰਥਾ ਤੋਂ ਹੇਮਾ, ਹੇਮਾ ਤੋਂ ਸੁਤਪਾ। ਸੁਤਪਾ ਤੋਂ ਬਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਗ, ਵੰਗ, ਕਲਿੰਗ ਆਦਿ ਹੋਏ। ਅੰਧਾ, ਪੈਂਡਰਾ, ਅਨਪਾਨਾ ਤੇ ਅੰਗਤਾ ਵੀ ਬਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਅਨਪਾਨਾ ਤੋਂ ਦਿਵਿਰਥ, ਉਸ ਤੋਂ ਧਰਮਰਥ; ਧਰਮਰਥ ਤੋਂ ਰੋਮਪਾਦ, ਤੇ ਰੋਮਪਾਦ ਤੋਂ ਚਤੁਰੰਗਾ। ਚਤੁਰੰਗਾ ਤੋਂ ਪృਥੁਲਾਖਸ਼, ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਪਾ, ਚੰਪਾ ਤੋਂ ਹਰਯੰਗ, ਤੇ ਹਰਯੰਗ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਰਥ। ਭਦ੍ਰਰਥ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤਕਰਮਣ, ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੁ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੁ ਤੋਂ ਬੁਹਨਮਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਦਰਥ ਸੀ। ਜਯਦਰਥ ਤੋਂ ਵਿਜਯਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਧਰਮਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਧਿਰਥਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਧਿਰਥਾ ਤੋਂ ਕਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਰਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਨਮੇਜਯਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਮੱਸਯਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਭਯਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਭਯਦਾ ਤੋਂ ਸੁਦਯੁਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਯੋਧਿਆਂ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਧਰਮ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।