ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੇ ਦੋ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਹਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਜਨਮੇ। ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਤੋਂ ਸੋਮਾ (ਚੰਦਰਮਾ) ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ। ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾ ਹੋਏ। ਪੁਰੂਰਵਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸ਼ਤਾਯੁ, ਆਯੁ, ਧਾਮਾਨ, ਅਮਾਵਸੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ। ਅਮਾਵਸੁ ਤੋਂ ਭੋਮਾ, ਭੋਮਾ ਤੋਂ ਭੀਮ, ਭੀਮ ਤੋਂ ਕਾਂਚਨ, ਕਾਂਚਨ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਜਹਨੂ ਜੀ ਹੋਏ। ਜਹਨੂ ਤੋਂ ਸੁਮੰਤੁ, ਸੁਮੰਤੁ ਤੋਂ ਅਪਜਾਪਕ, ਅਪਜਾਪਕ ਤੋਂ ਬਲਾਕਾਸ਼੍ਵ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਜਨਮੇ। ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਮੂਰਤਰਯ, ਅਤੇ ਵਸੁ ਹੋਏ। ਕੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਗਾਧੀ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਜਨਮੇ। ਇਕ ਧੀ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਰੀਚੀਕ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਰੀਚੀਕ ਤੋਂ ਜਮਦਗਨੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਜੀ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਦੇਵਰਾਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁੱਛੰਦਾ। ਆਯੁ ਤੋਂ ਨਹੁਸ਼, ਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੇਨਾ, ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਅੰਭਕ ਹੋਏ। ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਵ੍ਰਿਧ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਕਾਸ਼ਯ, ਕਾਸ਼, ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ। ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ ਤੋਂ ਸ਼ੌਣਕ, ਕਾਸ਼ਯ ਤੋਂ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਤੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਤੋਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਚਿਕਿਤਸਕ ਧਨਵੰਤਰੀ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੇਤੁਮਾਨ ਹੋਏ। ਕੇਤੁਮਾਨ ਤੋਂ ਭੀਮਰਥ, ਭੀਮਰਥ ਤੋਂ ਦਿਵੋਦਾਸ, ਤੇ ਦਿਵੋਦਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਤੋਂ ਰਿਤਧਵਜ, ਰਿਤਧਵਜ ਤੋਂ ਅਲਰਕ, ਅਲਰਕ ਤੋਂ ਸਨ੍ਨਤੀ, ਤੇ ਸਨ੍ਨਤੀ ਤੋਂ ਸੁਨੀਤ। ਸੁਨੀਤ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਕੇਤੁ, ਸਤ੍ਯਕੇਤੁ ਤੋਂ ਵਿਭੂ, ਵਿਭੂ ਤੋਂ ਸੁਵਿਭੂ, ਤੇ ਸੁਵਿਭੂ ਤੋਂ ਸੁਕੁਮਾਰ। ਸੁਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਹ੍ਰਿਸ਼੍ਟਕੇਤੁ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ, ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਭਾਰਗ, ਭਾਰਗ ਤੋਂ ਭਾਰਗਭੂਮੀ। ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ। ਰਾਜੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਵ੍ਰਿਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ੱਤ੍ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਜਯ, ਸੰਜਯ ਤੋਂ ਵਿਜਯ, ਤੇ ਵਿਜਯ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤ। ਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਨ ਤੋਂ ਸਹਦੇਵ, ਸਹਦੇਵ ਤੋਂ ਅਦੀਨ, ਤੇ ਅਦੀਨ ਤੋਂ ਜਯਤਸੇਨ। ਜਯਤਸੇਨ ਤੋਂ ਸੰਕ੍ਰਿਤ, ਸੰਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਧਰਮ, ਫਿਰ ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸੰਯਾਤੀ, ਅਯਾਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤਿ ਹੋਏ। ਨਹੁਸ਼ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ—ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਹੋਏ। ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪර්ਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਹੋਏ। ਯਦੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਸਰਜਿਤ, ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ, ਮਨ, ਅਤੇ ਰਘੁ ਹੋਏ। ਸਹਸਰਜਿਤ ਤੋਂ ਸ਼ਤਜਿਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਯਹਯ, ਹਯ ਤੋਂ ਅਨਰਣਯ, ਤੇ ਹਯਹਯ ਤੋਂ ਧਰਮ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ, ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ, ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਸਾਹੰਜਿਨੀ, ਤੇ ਸਾਹੰਜਿਨੀ ਤੋਂ ਮਹਿਸ਼੍ਮਾਨ। ਮਹਿਸ਼੍ਮਾਨ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੇਣਯ, ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੇਣਯ ਤੋਂ ਦੁਰਦਮ, ਦੁਰਦਮ ਤੋਂ ਧਨਕ, ਤੇ ਧਨਕ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ। ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਪੁਰਖ—ਕ੍ਰਿਤਾਗ੍ਨਿ, ਕ੍ਰਿਤਕਰਮ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤੌਜਾ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਤੋਂ ਅਰਜੁਨ, ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰਸੇਨ। ਫਿਰ ਜਯਧ੍ਵਜ, ਮਧੁ, ਸ਼ੂਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਹੋਏ। ਜਯਧ੍ਵਜ ਤੋਂ ਤਾਲਜੰਘ, ਤਾਲਜੰਘ ਤੋਂ ਭਾਰਤ। ਮਧੁ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਮਧੁ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲੀ। ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਤੋਂ ਵਿਜਜ੍ਞਿਵਾਨ, ਫਿਰ ਆਹਿ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ। ਆਹਿ ਤੋਂ ਉਸ਼ੰਕੁ, ਉਸ਼ੰਕੁ ਤੋਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥ, ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਤੋਂ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੱਸ ਲੱਖ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਿਥੁਕੀਰਤੀ, ਪ੍ਰਿਥੁਜਯ, ਪ੍ਰਿਥੁਦਾਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼੍ਰਵਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼੍ਰਵਾ ਤੋਂ ਤਾਮ, ਤਾਮ ਤੋਂ ਉਸ਼ਨਾ, ਉਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਤਗੂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੁਕਮਕਵਚ। ਰੁਕਮ, ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕਮ, ਜ੍ਯਾਮਘ, ਪਾਲਿਤ, ਤੇ ਹਰੀ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਰੁਕਮਕਵਚ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭ, ਤੇ ਜ੍ਯਾਮਘ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਦਰਭ ਹੋਇਆ। ਵਿਦਰਭ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਬਿਆ ਤੋਂ ਕ੍ਰਥ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਜਨਮੇ। ਰੋਮਪਾਦ ਤੋਂ ਬਭਰੂ, ਤੇ ਬਭਰੂ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਋ਚੀ, ਋ਚੀ ਤੋਂ ਚੇਦੀ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ, ਚੇਦੀ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ, ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਹੋਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੋਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ, ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ ਤੋਂ ਵਯੋਮ, ਤੇ ਵਯੋਮ ਤੋਂ ਜੀਮੂਤ। ਜੀਮੂਤ ਤੋਂ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਭੀਮਰਥ, ਫਿਰ ਮਧੁਰਥ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ। ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੋਂ ਕਰੰਭੀ, ਕਰੰਭੀ ਤੋਂ ਦੇਵਵਾਨ, ਦੇਵਨਾਤ ਤੋਂ ਦੇਵਕਸ਼ੱਤ੍ਰ, ਤੇ ਦੇਵਕਸ਼ੱਤ੍ਰ ਤੋਂ ਮਧੁ। ਮਧੁ ਤੋਂ ਕੁਰੁਵੰਸ਼, ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੁ, ਅਨੁ ਤੋਂ ਪੁਰੁਹੋਤ੍ਰ, ਤੇ ਪੁਰੁਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ੁ। ਅੰਸ਼ੁ ਤੋਂ ਸਤ੍ਤਵਸ਼੍ਰੁਤ, ਸਤ੍ਤਵਸ਼੍ਰੁਤ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਤਵਤ ਰਾਜਾ। ਸਾਤ੍ਤਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਜਿਨ ਅਤੇ ਭਜਮਾਨ, ਭਜਮਾਨ ਤੋਂ ਅੰਧਕ। ਦਿਵਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਬੋਜ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ। ਨਿਮਿਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਭਜਮਾਨ, ਅਯੁਤਾਜਿਤ ਆਦਿ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸ਼ਤਜਿਤ, ਸਹਸਰਾਜਿਤ, ਬਭਰੂ, ਦੇਵ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਜਨਮੇ। ਮਹਾਬੋਜ ਤੋਂ ਭੋਜ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੋਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਕ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।