ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੈਵੈਦਯ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਗਤ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਚੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਆਚੁਤ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਪੁੰਨ ਵਧਦੇ ਰਹਣ, ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ।” ਭਗਤ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਆਚੁਤ! ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ, ਐਸੇ ਹੀ, ਹੇ ਅਪਾਰ! ਹੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ! ਮੈਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ।” ਫਿਰ ਉਹ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਆਚੁਤ! ਹੇ ਅਨੰਤ! ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ—ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਪਾਰ ਸਰੂਪ! ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ! ਉਹ ਅਟੱਲ ਵਰ ਦਿਓ।” ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ-ਧਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭੀਖ ਮੰਗ ਕੇ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਖਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਿਆਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਅਗਨਿ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਯਮ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਨਾਗ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਕਾਰਤਿਕੇਅ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਰਗਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਤਕਸ਼ਕ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਇੰਦਰ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਹਰੀ, ਤੇਰਵੇਂ ਦਿਨ ਕਾਮ ਤੇ ਮਹੇਸ਼, ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਤੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਦਕਸ਼। ਦਕਸ਼ ਤੋਂ ਪਿਤਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਮਨੁ, ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਸ਼ਰਿਆਤੀ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਧ੍ਰ। ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਕ ਭੀ ਹੋਏ। ਮਨੁ ਦੀ ਧੀ ਇਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਹੋਇਆ। ਬੁਧ ਅਤੇ ਇਲਾ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਉਤਕਲ, ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਗਯਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਗੋਵਧਾ ਤੋਂ ਅਭ੍ਰਸ਼ਰੱਧਾ ਹੋਇਆ, ਮਨੁ ਤੋਂ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ। ਕਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕਾਰੂਸ਼ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਦਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਵੈਸ਼ ਬਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭਲੰਦਨ, ਫਿਰ ਵਤਸਪ੍ਰੀਤੀ, ਫਿਰ ਪਾਂਸ਼ੁ, ਖਣਿਤ੍ਰ, ਭੂਪ, ਖ਼ਸ਼ੁਪ, ਵਿਂਸ਼, ਵਿਵਿੰਸ਼ਕ, ਖਣੀਨੇਤ੍ਰ, ਵਿਭੂਤੀ, ਕਰੰਧਮ, ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ, ਫਿਰ ਮਰੁੱਤ, ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਤਮਾ, ਰਾਜਵਰਧਨ, ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ, ਨਰਾ, ਕੇਵਲ, ਧੁੰਧੁਮਾਨ, ਵੇਗਵਾਨ, ਬੁਧ, ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ, ਕਾਨ੍ਯਾ, ਚੈਲਵਿਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਏ। ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਤੋਂ ਅਲੰਬੁਸਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ, ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਕਾ, ਧੂਮਰਾਸ਼੍ਵ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਸੰਜਯ, ਫਿਰ ਸਾਹਦੇਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਸੋਮਦੱਤ, ਫਿਰ ਜਨਮੇਜਯ, ਫਿਰ ਸੁਮੰਤੀ—ਇਹ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ। ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਤੋਂ ਸੁਕੰਯਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਤੋਂ ਅਨੰਤ, ਫਿਰ ਰੇਵਤ, ਫਿਰ ਰੈਵਤ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ ਹੋਈ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਧਾਰਸ਼ਟਕ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨਾਮਕ ਸੀ। ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਫਿਰ ਵਿਰੂਪ, ਫਿਰ ਪૃਸ਼ਦਸ਼੍ਵ, ਫਿਰ ਰਥੀਨਰ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਨਿਮੀ, ਤੇ ਡੰਡਕ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਤੋਂ ਪੁਰੰਜਯਾ, ਫਿਰ ਕਕੁਤਸਥ। ਕਕੁਤਸਥ ਤੋਂ ਅਨੇਨਾ, ਫਿਰ ਪෘਥੁ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਰਾਤ, ਆਰਦ੍ਰ, ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ, ਸ਼ਾਵਸਤ, ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼੍ਵ, ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ। ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਢ਼ਸ਼੍ਵ, ਚੰਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਕਪਿਲਾਸ਼੍ਵ, ਹਰਯਸ਼੍ਵ। ਹਰਯਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਨਿਕੁੰਭ, ਫਿਰ ਹਿਤਾਸ਼੍ਵ, ਫਿਰ ਪੂਜਾਸ਼੍ਵ, ਫਿਰ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ। ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਮਾਂਧਾਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿੰਦੁਮਤੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੇ ਪੁਰੁਕੁਤਸ। ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਹ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸੌਭਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀਆਂ। ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਤੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੋਂ ਹਰਿਤ, ਤੇ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਹੋਇਆ। ਪੁਰੁਕੁਤਸ ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਤੋਂ ਤ੍ਰਸਦਸ੍ਯੁ, ਫਿਰ ਅਨਰਣਯ, ਫਿਰ ਹਰਯਸ਼੍ਵ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੁਮਾਨਸ, ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਨ, ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ, ਸਤ੍ਯਰਥ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਫਿਰ ਰੋਹਿਤਾਸ਼੍ਵ, ਫਿਰ ਹਰਿਤ। ਹਰਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੰਚੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਜਯ, ਫਿਰ ਰੁਰੂਕ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਕ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਗਈ।