ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।” ਇਹ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਾਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਮਦਨਕ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਟਮੀਆਂ (ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਪੱਖ) ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਹੈ। ਅੰਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਅਖੂਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਚੁਤ ਦੀ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਾਢ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉੱਤੇ ਪਾਇਸ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਰਾ ਭੋਗ ਨੈਵੇਦਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੁ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਭੋਗ ਨਿਰਮਾਲਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਖੁਦ ਨੈਵੇਦਯ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਅਚੁਤ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋਣ, ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਵਧੇ, ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਦੇ ਘਟਣ ਨਾ, ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਅਚੁਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ।” “ਹੇ ਅਚੁਤ! ਹੇ ਅਨੰਤ! ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲੇ।” ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਸ਼ੁੱਧ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਿਖਿਆ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਦੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ; ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਯਮ; ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ; ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਨਾਗ; ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਅਤੇ ਸੂਰਜ; ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ; ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ; ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ; ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ; ਬਾਰਵੀਂ ਨੂੰ ਹਰੀ; ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਮ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਚੌਦਵੀਂ ਅਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਹਰੀ ਜੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਦਕਸ਼। ਦਕਸ਼ ਤੋਂ ਪਿਤਰ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਮਨੁ, ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਸ਼ਾਰਯਾਤੀ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਧ੍ਰ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ, ਨਾਭਾਗਾ, ਦਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਕ ਵੀ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਮਨੁ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਇਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਹੋਇਆ। ਬੁਧ ਅਤੇ ਇਲਾ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਜਨਮੇ। ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਉਤਕਲਾ, ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਗਯਾ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਗੋਵਧਾ ਤੋਂ ਅਭ੍ਰਸ਼੍ਰੱਧਾ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਤੋਂ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ। ਕਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕਾਰੂਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋਏ। ਦਿਸ਼ਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਯ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਭਲੰਦਨਾ, ਅਤੇ ਭਲੰਦਨਾ ਤੋਂ ਵਤਸਪ੍ਰੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਾਂਸ਼ੂ, ਖਨੀਤ੍ਰ, ਭੂਪ, ਖ਼ਸ਼ੁਪ, ਵਿਂਸ਼, ਵਿਵਿੰਸ਼ਕ, ਫਿਰ ਖਨੀਨੇਤ੍ਰ, ਵਿਭੂਤੀ, ਕਰੰਧਾਮਾ, ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ, ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ ਤੋਂ ਮਰੁਤ, ਮਰੁਤ ਤੋਂ ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ, ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ ਤੋਂ ਤਮਾ, ਤਮਾ ਤੋਂ ਰਾਜਵਰਧਨ, ਰਾਜਵਰਧਨ ਤੋਂ ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ, ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਨਰਾ, ਨਰਾ ਤੋਂ ਕੇਵਲਾ, ਕੇਵਲਾ ਤੋਂ ਧੁੰਧੁਮਾਨ, ਧੁੰਧੁਮਾਨ ਤੋਂ ਵੇਗਵਾਨ, ਵੇਗਵਾਨ ਤੋਂ ਬੁਧ, ਬੁਧ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੂ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਕਾਨਿਆ ਅਤੇ ਚੈਲਵਿਲਾ। ਅਲੰਬੁਸਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ, ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਕਾ, ਚੰਦ੍ਰਕਾ ਤੋਂ ਧੂਮਰਾਸ਼ਵ, ਧੂਮਰਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਞਜਯ, ਸ੍ਰਿਞਜਯ ਤੋਂ ਸੰਜਯ, ਸੰਜਯ ਤੋਂ ਸਹਦੇਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸੋਮਦੱਤਾ, ਸੋਮਦੱਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ, ਜਨਮੇਜਯ ਤੋਂ ਸੁਮੰਤੀ। ਇਹ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਰਯਾਤੀ ਤੋਂ ਸੁਕੰਯਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਚਯਵਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਸ਼ਾਰਯਾਤੀ ਤੋਂ ਅਨੰਤ, ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਰੇਵਤ, ਰੇਵਤ ਤੋਂ ਰੈਵਤ, ਅਤੇ ਰੈਵਤ ਤੋਂ ਧੀ ਰੈਵਤੀ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਧਾਰਸ਼ਟਕ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨਾਭਾਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇਸ਼ਠਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ, ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਿਰੂਪ, ਵਿਰੂਪ ਤੋਂ ਪૃਸ਼ਦਸ਼ਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰਥੀਨਰਾ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸੀ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਨਿਮੀ, ਅਤੇ ਡੰਡਕ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਤੋਂ ਪੁਰੰਜਯਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਕੁਤਸਥਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਾਂਗ ਪਸਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਰਸਮ, ਹਰ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਹਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ।