ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ, ਗਿਆਰਵੀਂ ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਵਿਜਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਣ ਅਖੁਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਰਾਤ ਨੂਂ ਜਾਗੇ ਜਾਂ ਮੰਗਣ ਤੇ ਕਰੇ। ਉਸ ਦਿਨ, ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਖਾਣਾ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਾਲਾਂ, ਮਾਸ, ਸ਼ਹਦ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹੋ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਸਰਤ, ਵਿਅਭਿਚਾਰ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ। ਪੱਥਰ ਚੱਕੀ ਨਾਲ ਪੀਸਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਾਲ ਵੀ ਨਾ ਖਾਓ। ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦਵਾਦਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦਿਨ ਬੁਧਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੋ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ, ਅਤੇ 'ਓਮ ਨਮੋ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਲਈ, ਗਲੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲਈ, ਛਾਤੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰ-ਧਾਰੀ ਲਈ ਕਰੋ। ਪੇਟ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਲਈ, ਨਾਭੀ ਦੀ ਕੇਸ਼ਵ ਲਈ, ਗੁਪਤਾਂਗ ਦੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਜੰਗ੍ਹਾ ਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਕਰੋ। ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਘਿਉਂ-ਚਾਵਲ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਘੜੇ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈ ਭੇਟ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗੋ। ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਕੇ ਕਹੋ: "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਭ ਸੁਖ ਮਿਲਣ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦਾਨ ਕਰੋ; ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਤੇਰਵੀਂ ਤਿੱਥੀ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਦਮਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਮਦਨਕ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਹੈ। ਚੌਦਵੀਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਟਮੀਆਂ (ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਖ) ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਲ ਭਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ। ਅੰਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਅਖੁਟ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਰਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ ਵਿਚ ਵੱਧਿਆ ਗਿਆਨੀ! ਜੇੜੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਆਚੁਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਉਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਰਾ (ਦਾਲ-ਚਾਵਲ) ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਆਞਢ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਸ (ਖੀਰ) ਚੜ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਨੈਵੇਦਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਨਿਰਮਾਲਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨੀ ਆਪ ਨੈਵੇਦਯ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਕਹੋ: "ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਆਚੁਤ! ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋਣ, ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਵਧੇ, ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ ਕਦੇ ਘਟਣ ਨਾ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਕਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਆਚੁਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਅਪਾਰ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ। ਹੇ ਆਚੁਤ! ਹੇ ਅਨੰਤ! ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ—ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਵਰ ਦਿਓ।" ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਅਸ਼ਟਮੀ, ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ-ਸਮਪੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਿਖਿਆ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਅਗਨੀ, ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਯਮ, ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਨਾਗ, ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੁਰਗਾਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ, ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ, ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬਾਰਵੀਂ ਨੂੰ ਹਰੀ, ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਮ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਚੌਦਵੀਂ ਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਇ 138 ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਹਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਪਜੇ, ਅਤੇ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਦਕਸ਼। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਤਰ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਾਨ; ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਮਨੂ, ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਧ੍ਰ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਕ ਵੀ ਹੋਏ। ਮਨੂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਇਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਹੋਇਆ। ਬੁਧ ਅਤੇ ਇਲਾ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਉਤਕਲਾ, ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਗਯਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਗੋਵਧਾ ਤੋਂ ਅਭ੍ਰਸ਼੍ਰੱਧ, ਮਨੂ ਤੋਂ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ ਹੋਏ। ਕਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕਾਰੂਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਜੰਮੇ। ਦਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਵੈਸ਼ ਬਣੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭਲੰਦਨਾ, ਫਿਰ ਵਤਸਪ੍ਰੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਾਂਸੂ, ਖਣਿਤ੍ਰ, ਭੂਪ, ਫਿਰ ਕਸ਼ੁਪ, ਫਿਰ ਵਿਂਸ਼, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਵਿੰਸ਼ਕ। ਵਿਵਿੰਸ਼ ਤੋਂ ਖਣੀਨੇਤਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਭੂਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਰੰਧਮ, ਫਿਰ ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ। ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ ਤੋਂ ਮਰੁੱਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਤਮਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਵਰਧਨ ਜੰਮੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ, ਵਰਤ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।