ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਉਚਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” ਤਦ, ਪਰਮਪਿਤਾ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਟੱਲ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਵृष-ਧਵਜ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਓਮ! ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮਹਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਾਮਨ, ਵਾਸਵ, ਵਸੁ— ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਬੁਧਵਾਨ— ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਕਤ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ— ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਮਹਾ-ਵੀਰ, ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ— ਕੰਵਲ-ਨਾਭੀ, ਕੰਵਲ-ਧਨ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਕੰਵਲ-ਹਥ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ— ਕੰਵਲ-ਜੰਗਾ, ਕੰਵਲ-ਨੇਤਰ, ਕੰਵਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪ੍ਰੀਤਮ— ਅਸੀਮ, ਪਰਮ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ— ਪਵਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਰੂਪ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਰਾਖਾ— ਮੁੱਖ, ਧਰਤੀ-ਕੰਵਲ, ਕੰਵਲ-ਨਾਭੀ, ਸਨੇਹ ਦੇ ਦਾਤਾ— ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ— ਸਭ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ— ਸਭ ਦਾ ਰਾਖਾ, ਸਭ ਦਾ ਅੰਤਮ ਆਸਰਾ, ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ। ਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਖਾ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ। ਉਹ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਹੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਵਸੁਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ, ਤੇ ਪਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਕੂਬੇਰ ਦਾ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਦਾ, ਸੂਰਜ ਦਾ, ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ, ਤੇ ਅਸੂਨਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਤੇ ਕਪਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ, ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਤਾਲਾਂ ਦਾ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾ-ਆਤਮਾ, ਸ਼ੁਭ, ਆਦਰਯੋਗ, ਮੰਦਰ, ਤੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਮਹਾ-ਦੇਵ, ਮਹਾ-ਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾ-ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਮਹਾ-ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਕੰਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ, ਆਪ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਿੱਤਰ, ਮਹਾ-ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਜਬੜੇ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਚਲ-ਚਲ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਵੱਡਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਮਹਾ-ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਯਜਨਾ-ਰੂਪ, ਆਦਰਯੋਗ, ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮਨੁ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।