ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਹਰੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਲੈਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—"ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਭਵਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ! ਹੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ!" ਫਿਰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ! ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਕੰਮਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਅਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ! ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਸੁਦੇਵ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਇਆ।" ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੰਗਲਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਠਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਇਹ ਵਰਤ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਆਠ ਮੁੱਠੀ ਚਾਵਲ (ਦੋ ਉਂਗਲ ਛੱਡ ਕੇ) ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਆਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੱਟੇ ਕਲੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਜਲ-ਕੁੰਡ ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ, ਘੀਆ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ 'ਬੁਂ ਬੁਧਾਯ' 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਨਾਲ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਸਮੇਤ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਵਾਲਾ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਾਟਲੀਪੁਤ੍ਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੰਭਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਿਜਯਾ ਤੇ ਗਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵਿਜਯਾ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦ ਤਲਾਬ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਝ ਦੇਵੀਆਂ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੇਖੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭੁੱਖੇ ਹੋ ਕੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਲੱਗੇ—"ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵਰਤ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇਗਾ।" ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦੋ ਪੱਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦਿੱਤਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਚਲੀ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਨ ਪਾਏ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਆ ਗਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵਿਜਯਾ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸਨੂੰ ਦਿਆਂ?" ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਯਮ ਨੂੰ।" ਜਦੋਂ ਮਾਪੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਨੇ ਰਾਜ ਲਈ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਯਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਯਮ ਨੇ ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬਣ ਜਾ।" ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਦ ਯਮ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਵਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਵਿਜਯਾ ਸਵਰਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਪੁਨਰਵਸੁ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਅੱਠ ਕੋਪਲੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। "ਹੇ ਅਸ਼ੋਕ, ਹਰੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਬਸੰਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਸਦਾ ਦੂਰ ਕਰ।" ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਨਵਮੀ, ਜੋ ਉੱਤਰਾਅਸ਼ਾਢਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਅਥਾਹ ਪੁੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਛੇਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਤੇ ਹਵਨ ਸਮੇਤ। ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਹੈ: "ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਹੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ।" ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਉਚਾਰ ਨਾਲ, 'ਨਮਸਕਾਰ' ਨਾਲ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ—'ਨਮਸਕਾਰ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਵਸ਼ਟ' ਆਦਿ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੱਕ—ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਨੌਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਭਾਲਾ, ਤਲਵਾਰ, ਪੁਸਤਕ, ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਖੋਪੜੀ, ਢਾਲ, ਘੰਟੀ, ਆਈਨਾ, ਤਰਜਨੀ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ। ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ, ਢੋਲ, ਫੰਦਾ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਾਲਾ, ਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਵਜਰ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਹਨ। ਤੀਰ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਦੰਡ ਨਾਲ, ਦੁਰਗਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਹਨ, ਕਾਜਲ ਤੇ ਢੋਲ ਛੱਡ ਕੇ। ਰੁਦ੍ਰਚੰਡਾ, ਪ੍ਰਚੰਡਾ, ਚੰਡੋਗ੍ਰਾ, ਚੰਡਨਾਇਕਾ, ਚੰਡਾ, ਚੰਡਵਤੀ, ਚੰਡਰੂਪਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਚੰਡਿਕਾ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।