ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਚਾ ਖਾ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, “ਮਾਰਤੰਡ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।” ਇਸ ਦਿਨ ਖਜੂਰ, ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਮਾਤੂਲਿੰਗ ਖਾਣ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਣ। ਇਹੀ ਫਲ-ਸਪਤਮੀ ਹੈ। ਸਤਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਖਾਣ-ਚੱਟਣ, ਚਾਬਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਚਾਵਲ ਆਦਿਕ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੁੱਖ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ-ਸਪਤਮੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਦਿਨ ਅਰਕ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗਹੂੰ, ਕਾਲਾ ਚਣਾ, ਜੌ, ਚਾਵਲ, ਪਿਤਲ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਚੱਕੀ ਦਾ ਆਟਾ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਲੇਪ, ਕਾਜਲ ਅਤੇ ਤਿਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਚਾਵਲ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, “ਨਮਸਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ! ਹੇ ਦੂਰਵਾ, ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਦਿਨ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਦੂਰਵਾਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਦਿਨ ਸੱਤਵੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਤਿੱਥੀ ਦਿਖਣ ’ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਨਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਯਜ్ఞ ਦੇ ਰੂਪ, ਯਜ्ञ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਯਜ्ञਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਵੇਦਿਕ ਉੱਤੇ, ਦੇਵੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਖ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਰੱਖ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੁਕ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ! ਹੇ ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਗੇ ਹੋਏ!” “ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇਵ, ਰੋਹਣੀ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ, ਨੰਦ ਲਈ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਲਈ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਯਸ਼ੋਦਾ, ਅਨੰਤ, ਵਾਮਨ, ਸ਼ੌਰੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਨੂੰ ਫਲ ਸਮੇਤ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਾਧਵ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਵਰਾਹ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਖਸ਼, ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਘ ਦਿਓ। ਦਾਮੋਦਰ, ਪਦਮਨਾਭ, ਕੇਸ਼ਵ, ਗਰੁੜਧਵਜ, ਗੋਵਿੰਦ, ਅਚੁਤ, ਦੇਵਤਾ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਅਜੈ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਜ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਨਾਰਾਇਣ, ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਹਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਦੁਆ ਕਰੋ। “ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਹਰੀ! ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਓ! ਹੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ!” “ਹੇ ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ! ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।” “ਮੇਰਾ ਚਲਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ! ਮੈਂ ਯਜ्ञ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।” “ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਤੇਰੇ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ।” “ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਚੈਨ ਹੋਵੇ, ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।” ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਨਨ੍ਹਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਤ ਹੈ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਇਹ ਵਰਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਿਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਠ ਮੁਠੀਆਂ ਚਾਵਲ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਆਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਖਾਵੇ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਖਟਾ ਕਲੰਬਿਕਾ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚਾਵਲ ਵਾਲੀ ਲੌਕੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ “ਬੁੰ ਬੁੱਧਾਯ” ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਟਸ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰੀ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪੁੰਨਯਤਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਰੂਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਟਲੀਪੁਤ੍ਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਨਾਮਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੰਭਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜਯਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਮਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਵਿਜਯਾ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਨਾਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਿਆਸੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਦੇਵੀ-ਸਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ।