ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਜ্ঞানੀਆਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ—ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਭੇਦ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਪੰਡਿਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਾਣਸ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ, ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕੇ ਧਨ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਔਰਤ—ਇਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਫਲ ਲਈ ਕੱਟ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਲਟੇ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਨਵਾਨ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਘਰੋਂ ਦੂਰ ਮਜਦੂਰ, ਮਦਿਰਾਪਾਨੀ, ਜਾਂ ਅਤਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ—ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਣਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਮਿਤਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਾ ਧਰਮੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਭਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੌਂਸਲੇ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ, ਨਵੀਂ ਸ਼ਰਾਬ, ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਹੀਂ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ, ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਜਦੋਂ ਅਜੀਰਨ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਿੱਜੇ ਨਹੀਂ, ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਨੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਦਾਨ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਸਖ਼ਤ ਭੋਜਨ, ਸਰੀਰਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ—ਇਹ ਛੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੋਗ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਧੁੱਪ, ਵੱਧ ਸੈਕਸ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਧੂੰਆਂ, ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਗਰਮ ਕਰਨਾ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੱਕਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਮਰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਧੁੱਪ, ਤਾਜ਼ਾ ਦਹੀਂ, ਸਵੇਰੇ ਸੈਕਸ, ਅਤੇ ਨੀਂਦ—ਇਹ ਛੇ ਵੀ ਉਮਰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ, ਅੰਗੂਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ—ਇਹ ਵੀ ਉਮਰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗਾ ਕੂਆਂ, ਵਟ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ, ਅਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਛਾਤੀ—ਠੰਢੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਰੰਤ ਤਾਕਤ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਆਰਾਮ। ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਰੰਤ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਯਾਤਰਾ, ਸੈਕਸ, ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ। ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਵਿਛੋੜਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇ en Lakshmi ਵੀ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦਾ, ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਮਾਂਝਦਾ, ਵਧੇਰੇ ਖਾਂਦਾ, ਰੁੱਖੀ ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਾਹ ਵੱਧ ਵੱਧ ਕੱਟਣਾ, ਧਰਤੀ ਖੋਦਣਾ, ਪੈਰ ਰਗੜਨਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਰੁੱਖੇ ਵਾਲ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਸੌਣਾ, ਨੰਗੇ ਲੇਟਣਾ, ਵਧੇਰੇ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਹੱਸਣਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ, ਪੈਰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਘੱਟ ਖਾਣਾ, ਨੰਗਾ ਨਾ ਸੌਣਾ, ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੈਕਸ ਨਾ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਛੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖੋਈ ਹੋਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫੁੱਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ ਪਾਣਾਡਰਾ, ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਪ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਛਾਂ, ਮੰਜੇ ਜਾਂ ਆਸਨ ਦੀ ਛਾਂ, ਅਤੇ ਧੋਬੀ ਦੀ ਧੂੜ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਧੁੱਪ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਧੂੰਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ, ਤਾਜ਼ਾ ਦਹੀਂ, ਅਤੇ ਝਾੜੂ ਦੀ ਧੂੜ—ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਮਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਚੇ। ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖੋਤਿਆਂ, ਊਠਾਂ, ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਅਨਾਜ ਦੀ ਧੂੜ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧੂੜ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਕਰੀ, ਖੋਤੇ ਅਤੇ ਝਾੜੂ ਦੀ ਧੂੜ—ਇਹ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਘਿਨ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਛਾਣਣ ਦੀ ਹਵਾ, ਨਖਾਂ ਦੀ ਧੋਤੀ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਧੋਤੀ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਧੋਤੀ, ਅਤੇ ਝਾੜੂ ਦੀ ਧੂੜ—ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਲਕ-ਨੌਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਬਲਦ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾ ਲੰਘੋ। ਕੌਣ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਅੱਗ, ਸੱਪ, ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਭੋਗਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਗਾ? ਅਣਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੱਧ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋਣਾ—ਸੁੱਤਾ ਤਾਂ ਢਲਕਣ 'ਤੇ ਹੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਬਣੋ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖੇ; ਨਰਮ ਨੂੰ ਨਰਮ, ਤੇ ਰੁੱਖੇ ਨੂੰ ਰੁੱਖੇ ਹੀ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਿੱਧਾ ਨਾ ਬਣੋ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਨਰਮ; ਸਿੱਧੇ ਰੁੱਖ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਕਰੇ ਰੁੱਖ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਿਮਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੁੱਕੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਨਾ ਝੁਕਦੇ, ਨਾ ਝੱਲਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਦੁੱਖ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਕਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਫੜ ਲਓ। ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਓ, ਪਰ ਨੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ। ਭੇਦ ਛੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੋ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਭੇਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਗਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਜੋ ਨਾ ਦੁੱਧ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਗਭਨ ਹੋਵੇ? ਜਾਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਨਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਧਰਮੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸੂਝਬੂਝਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।