ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੈਦਿਕ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਨਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸੁਫ਼ੈਦ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ, ਨੀਲੇ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਆਇਕਾਨਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਕਾਂ, ਟਾਂ, ਪਾਂ, ਸ਼ਾਂ, ਗਰੁੜ, ਸਿਆ, ਜਾਂ, ਖਾਂ, ਵਾਂ, ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ; ਫਿਰ ਘਾਂ, ਡ੍ਹਾਂ, ਭਾਂ, ਙਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ, ਗਾਂ, ਜਾਂ, ਵਾਂ, ਸ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਕਾ; ਚਾਂ, ਡਾਂ, ਪਾਂ, ਯਾਂ, ਕੌਸਤੁਭ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ—ਗਰੁੜ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਗਦਾ, ਕਾਲੀ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਕੌਸਤੁਭ, ਲਾਲੀਮਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਮਾਲਾ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਹੈ; ਅਨੰਤ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਅਰਘਯ, ਪਾਦਯ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਹੁਣ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਯਾਂ, ਰਾਂ, ਵਾਂ, ਲਾਂ"—ਇਹ ਤਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਤਨ ਦੀ ਤ੍ਰੈ-ਵਿਧ ਨਿਆਸਾ; ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ: "ਓਮ, ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਆਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਸਵਾਮੀਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਪਦਮਾ ਨੂੰ; ਓਮ, ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ; ਓਮ, ਚੰਦ-ਮੰਡਲ; ਓਮ, ਅੱਗ-ਮੰਡਲ; ਓਮ, ਵਿਮਲਾ; ਓਮ, ਉਤਕਰਸ਼ਿਨੀ; ਓਮ, ਗਿਆਨਾ; ਓਮ, ਕ੍ਰਿਆ; ਓਮ, ਯੋਗਾ; ਓਮ, ਪ੍ਰਹਵੀ; ਓਮ, ਸਤਿਆ; ਓਮ, ਈਸ਼ਾਨਾ; ਓਮ, ਸਰਵਤੋ-ਮੁਖੀ; ਓਮ, ਹਰੀ ਦੇ ਆਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ।" ਪ੍ਰਸੂਨ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, "ਅੰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ; ਆੰ, ਹਿਰਦੇ; ਈੰ, ਸਿਰ; ਊੰ, ਚੋਟੀ; ਐੰ, ਕਵਚ; ਔੰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖ; ਅਹ, ਫਟ, ਅਸਤਰ।" "ਆੰ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ; ਅੰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ; ਅਹ, ਅਨਿਰੁੱਧ; ਓਮ, ਅਹ, ਨਾਰਾਯਣ; ਓਮ, ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ; ਓਮ, ਹੂੰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ; ਕ੍ਸ਼ਾਂ, ਨਰਸਿੰਹ; ਭੂਹ, ਵਾਰਾਹ; ਕਾਂ, ਵੈਨਤੇਯ; ਜਾਂ, ਖਾਂ, ਵਾਂ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ; ਖਾਂ, ਚਾਂ, ਫਾਂ, ਸ਼ਾਂ, ਗਦਾ; ਵਾਂ, ਲਾਂ, ਮਾਂ, ਕ੍ਸ਼ਾਂ, ਪਾਂਚਜਨਯ; ਘਾਂ, ਡ੍ਹਾਂ, ਭਾਂ, ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ; ਗਾਂ, ਡਾਂ, ਵਾਂ, ਸ਼ਾਂ, ਪੁਸ਼ਟੀ; ਧਾਂ, ਵਾਂ, ਵਨਮਾਲਾ; ਦਾਂ, ਸ਼ਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ; ਚਾਂ, ਡਾਂ, ਯਾਂ, ਕੌਸਤੁਭ; ਸ਼ਾਂ, ਸ਼ਾਂ, ਸ਼ਾਰੰਗ; ਈੰ, ਦੋ ਤੂਣ; ਚਾਂ, ਢਾਲ; ਖਾਂ, ਤਲਵਾਰ; ਇੰਦ੍ਰ, ਦੇਵ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਚਮਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਯਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਰੁਣ, ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਯੋਂ, ਵਾਯੂ, ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਧਾਂ, ਕੁਬੇਰ, ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਾਂ, ਈਸ਼ਾਨ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਓਮ, ਵੱਜਰ, ਬੇਲ, ਓਮ, ਦੰਡ, ਤਲਵਾਰ, ਓਮ, ਪਾਸ, ਝੰਡਾ, ਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਲਾਂ, ਅਨੰਤ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਖਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਓਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, "ਓਮ, ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਨਾਮ; ਓਮ, ਮੋਮ; ਓਮ, ਭਾਂ; ਓਮ, ਗਾਂ; ਓਮ, ਵਾਂ; ਓਮ, ਤੇਂ; ਓਮ, ਵਾਂ; ਓਮ, ਸੁਂ; ਓਮ, ਦੇਂ; ਓਮ, ਵਾਂ; ਓਮ, ਯਾਂ; ਓਮ, ਨਾਮ; ਓਮ, ਮੋਮ; ਓਮ, ਨਾਂ; ਓਮ, ਰਾਂ; ਓਮ, ਣਾਂ; ਓਮ, ਯਾਂ।" "ਓਮ, ਵਾਂਸੁਦੇਵ; ਓਮ, ਨਾਰਾਯਣ; ਓਮ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ।" ਫਿਰ, "ਕਮਲ-ਨੇਤਰ" ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਹਵਨ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, "ਸ੍ਵਾਹਾ" ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਰਘਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ। ਯਜਨ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਭ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "ਵਾਸੁਦੇਵ" ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ, 108 ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਅੰਗ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਰਖਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਵਚਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਚਤ ਤੱਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਨ-ਵਿਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਦੋਹਰਾਈ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਵਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਚਾਰ-ਭੁਜਾ ਹੈ, ਛੇਵਾਂ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਹੈ; ਅਨਿਰੁੱਧ, ਬਾਰਾਂ-ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ; ਉੱਪਰ ਅਨੰਤਕਾ ਹੈ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਘਰ ਦੀ ਸਦਾ ਰਾਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ "ਦਵਾਰਕਾ-ਚੱਕਰ" ਦੀ ਪੂਜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਆਵਰਨ-ਵਿਧੀ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਖੀ ਕਰੋ; ਹੇ ਵਾਰਾਹ, ਰਾਖੀ ਕਰੋ।" ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ-ਰੂਪ, ਹੇ ਨਰਸਿੰਹ, ਰਾਖੀ ਕਰੋ।" ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਰਾਖੀ ਕਰੋ; ਨਮਸਕਾਰ।" ਸਦਾ, "ਹੇ ਅਜੈ, ਰਾਖੀ ਕਰੋ; ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਅਕੂਪਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮਹਾ-ਮਛ, ਨਮਸਕਾਰ।" "ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰਾਖੀ ਕਰੋ; ਹੇ ਪਰਮ-ਪੁਰੁਸ਼, ਨਮਸਕਾਰ।" ਪੂਰਬੀ-ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਤਯਾਇਨੀ ਨੇ, ਬੁਲ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਰਕਤਬੀਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਗ ਦੀ ਵੀ ਵਰਨਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।