ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਸੀ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਕੁਝ ਲੋਕ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਸਤਿਕ, ਪਤਿਤ, ਵ੍ਰਤ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਛੂਤ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਰਪਣ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਗੋਬਰ, ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਸਯਮ ਰੱਖਣ। ਜੋ ਲੋਕ ਖਰੀਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੇ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਿੰਡ ਦਾ ਭੋਜਨ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਦੂਧ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੈਤਾਨ ਯਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਵੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਦੰਦ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੰਡਨ ਸਮੇਂ ਰਾਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਜਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਬਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦਸ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰਾਂ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੰਦਰਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ। ਨਵਜਾਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਤੀਹ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਬਿਨਾ ਵਿਵਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮਾਮੇ, ਗਿਆਨੀ ਬਰਾਹਮਣ, ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਂ ਜੋ ਪਤਨੀ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਵੇਂ ਘਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਜਾ, ਗਾਂ, ਜਾਂ ਬਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਯਜਮਾਨ, ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਦਾਨੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਦਾਨ, ਵਿਆਹ, ਯਜ, ਯੁੱਧ, ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ, ਅੱਗ, ਕਰਮ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮਨ, ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਜਪ, ਪਛਤਾਵਾ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਜਲ, ਇਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਖ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ (ਬਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼) ਕਿਸਾਨੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਖਲੀ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾ ਵੇਚੇ; ਤਿਲ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਜਾਂ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ ਲਈ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੂਣ ਆਦਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਨਾ ਵੇਚਣ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਾ ਨੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਘੋੜੇ ਨਾ ਵੇਚਣ। ਜੇ ਬਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਧਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿ ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਘਟਦੇ ਜਾਂ ਵਧਦੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਵੇਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਰਾਹਮਣ ਆਦਿਕ ਲਈ ਸਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਧਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਉਥੇ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਪ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਸਾਂਝ-ਪ੍ਰਾਥਨਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਮ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਿਮਾਨ ਆਦਿਕ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਤਪਸੀ ਅਦੁਤੀਯ ਹਨ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਰਜਿਤ ਖਾਧਾ ਖਾਂਦਾ, ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਵਰਜਿਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਬਲਦ ਨੂੰ ਨਾ ਜੋੜਨ। ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ, ਅਤੇ ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਵਾਉਣ। ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਨਾ ਵੇਚੇ। ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਯਜ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਤੈਂਤੀਹ ਹਿੱਸਾ ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਕਿਸਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸਾਨ (ਕਸ਼ਤਰੀ, ਬਰਾਹਮਣ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ) ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਦੇਣ, ਉਹ ਚੋਰ ਹਨ। ਬਰਾਹਮਣ ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਸ, ਵੈਸ਼ ਬਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਾਰਿਸ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਜਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੇ ਛੇ ਰਾਤਾਂ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ। ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਅਧੂਰੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ-ਕਰਮ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਪਾਣੀ-ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੇ ਗਰਭ ਗਿਰ ਜਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਮਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ ਮੁੰਡਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ; ਵ੍ਰਤ ਲੈਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ; ਫਿਰ ਦਸ ਦਿਨ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ ਹੁੰਦਾ, ਪੰਜਵੇਂ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਸੰਪਰਕ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਰੀਤੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀ ਸਕਣ।