ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ ਜੀ ਨੇ expiation (ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ) ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੌਂਤੀ (੧੪੦) ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਿਵੇਕਤਾ" ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਧਿਆਇ, ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ ਜੀ ਵਲੋਂ ਕਹਿਆ ਗਿਆ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ ਜੀ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਓ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਦਫਨ ਜਾਂ ਜਲ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਦ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਯਮ ਸੁਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਅੱਗ ਨਾਲ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਉਪਨੀਤ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਅੱਗ ਸੀ, ਤਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਸੱਤਵੇਂ ਜਾਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਮਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਲ-ਕਿਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਸੱਸੁਰ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ, ਜਲ-ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬੋਲੀ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਪਾਖੰਡੀ, ਪਤਿਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਛੂਤ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਕਾਮਵਾਸਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜਲ-ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੈ, ਨ ਜਲ-ਕਿਰਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨੀਮ ਪੱਤੇ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਗੋਬਰ, ਗੋਮੂਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਛੂਹ ਕੇ, ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨ੍ਹਾ ਲੈਣ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਖਰੀਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੋਣ; ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖਣਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ 'ਚ ਦੁੱਧ ਰੱਖਣਾ, ਵੈਤਾਨ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਬੱਚਾ ਦੰਦ ਲੈ ਕੇ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੁੰਡਨ ਲਈ ਰਾਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਫਿਰ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਵਿਚ, ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਸ, ਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਤੀਹ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਣਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮਾਮਾ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਵਾਸ ਜਾਂ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਰਾਜਾ, ਗਾਂ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਾਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਯਜਮਾਨ, ਵਰਤ-ਧਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਦਾਨੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਵਿਆਹ, ਯਜਨਾ, ਯੁੱਧ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ, ਅੱਗ, ਕਰਮ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮਨ, ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਜਪ, ਪਛਤਾਵਾ, ਤੇ ਉਪਵਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਗਲਤ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਦਾਨ, ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਾਉ, ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਲ, ਸੋਮਾ, ਕਪੜਾ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਪਾਣੀ, ਤਿਲ-ਚੌਲ, ਰਸ, ਲੂਣ, ਸ਼ਹਦ, ਲੱਕ, ਪੱਕਾ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਹੋਮ — ਇਹ ਸਭ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਕਪੜਾ, ਪੱਥਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਫੁੱਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ, ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮृਗ ਚਮੜਾ, ਰੇਸ਼ਮ, ਲੂਣ ਤੇ ਫਲੀ — ਇਹ ਵੀ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਚੂਰੀ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਣੀਆਂ; ਤਿਲ ਤੇ ਅਨਾਜ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਜਾਂ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਵੇਚੋ। ਲੂਣ ਆਦਿ ਵੀ ਨਾ ਵੇਚੋ; ਦੁਖੀ ਦੋਹਰ-ਜਾਤੀ ਜੇ ਨੀਚ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਖੇਤੀ ਆਦਿ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਘੋੜੇ ਨਾ ਵੇਚਣ; ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਵਰਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਘਟਦੇ ਜਾਂ ਵਧਦੇ ਹਨ? ਵੈਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ — ਜੋ ਕੁਝ ਵੈਦ ਨੇ ਥਾਪਿਆ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁ ਆਦਿ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ। ਕਲਿਯੁੱਗ 'ਚ ਦਾਨ ਧਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਕਰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਉਥੇ ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਪ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਛੇ ਦੈਨੀਕ ਕਰਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ — ਸੰਧਿਆ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਪ, ਅੱਗ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ, ਅਤਿਥੀ ਆਦਿ ਦੀ ਸੇਵਾ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਤਾਂ 'ਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ, ਆਸਕਤ ਵੀ; ਖ਼ਤਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰੇ; ਸ਼ੂਦਰ ਦੋਹਰ-ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਵਾਂਛਿਤ ਖਾਧਾ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਅਵਾਂਛਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਰ-ਜਾਤੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਬਲਦ ਨੂੰ ਨਾ ਜੋਤੇ; ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ। ਪੰਜ ਮਹਾਇਜਨਾਂ ਕਰੇ, ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਨਾ ਵੇਚੇ; ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਯਜਨਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ ਜੀ ਨੇ expiation, ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਆਚਰਨ ਤੇ ਵਰਣ-ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।