ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਰਿਤ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ, ਰਾਈ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: “ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ!” ਰਿਤ ਦੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇਲ ਤੇ ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਗਣਪਤੀ ਰਿਤ ਦੀ ਵਰਣਨਾ" ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਵਰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਮੰਗਲ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਤ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਬਾ, ਕਾਂਸੀ, ਸਫਟਿਕ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਤਲੇ, ਅਤੇ ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਕਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤੂਆਂ, ਬਾਂਹ-ਬਾਂਹ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਗੁਗਲੂ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਿਤ ਵਿੱਚ, ਅਰਕ, ਪਲਾਸ਼, ਖਦੀਰ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੇਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਦਹੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਹੀ-ਚਾਵਲ, ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਪਿਠੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਸ, ਅਤੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ, ਸ਼ੰਖ, ਰਥ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਘੋੜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ-ਪਦ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ" ਵਾਲਾ ਇੱਕ-ਸੌ-ਇਕਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਵਣਵਾਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਣਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੈਰਜ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਧੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਟਾ, ਦਾਡ਼ੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੈ-ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਣਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵ੍ਰਤ ਆਦਿ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ-ਫਲਾਦਿ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੜੇ-ਮੁੜੇ ਸਮੇਂ, ਭਿੱਜੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਦਿਨ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਵਣਵਾਸੀ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ" ਵਾਲਾ ਇੱਕ-ਸੌ-ਬਾਈ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿ ਰਿਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ ਛੱਡ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿੱਖਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਭਿਖਾਰੀ ਅਸ਼ੁਧ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਯੋਗੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਵਣਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ" ਵਾਲਾ ਇੱਕ-ਸੌ-ਤੇਈ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਨਰਕ ਦੀ ਝੰਡਾ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਕੀਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘਾਹ ਆਦਿ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਭੋਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਨਾਜ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਅੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦੀ ਨੱਕ ਬਦਬੂਦਾਰ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਂ ਬਲਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੀਰਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤ ਦਾ ਚੂਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨਾਜ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿੱਧ, ਕਪੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋੜੀ, ਨਮਕ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਿਤਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਤੇ ਨੀਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਇਹ ਅਧਿਆਇਆਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਦੀ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।