ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਵ-ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਵਿਚ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲ੍ਕਯ ਜੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੱਕੜ, ਸਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਯਜਨ-ਪਾਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਲਵੇ ਜਾਂ ਭੂਮਿ ਉੱਤੇ ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਮੁੜ ਪਕਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਫਿਰ ਰਾਖ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਧੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਹੇ, ਕਾਂਸੇ ਜਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਬਰਤਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਖ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਅੱਗ, ਧੂੜ, ਛਾਂ, ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹਵਾ - ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹਨ। ਨਹਾਉਣ, ਪੀਣ, ਛੀਂਕਣ, ਸੌਣ, ਖਾਣ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਛੀਂਕਣ, ਥੂਕਣ, ਸੌਣ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਅੰਸੂ ਵਗਣ ਸਮੇਂ, ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਯਾਜ਼੍ਯਵਲ੍ਕਯ ਦੁਆਰਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਸਤੰਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲ੍ਕਯ ਜੀ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦਾਨ ਦੇ ਢੰਗ ਬਤਾਂਵਾਂਗਾ।" ਦਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਤ੍ਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਗਾਂ, ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਸ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਦਾਂ ਦਾ ਸਿੰਗ, ਸੱਤ ਭਾਰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਖੁਰ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਜਾਂ ਹੇਫਰ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਉਂਗਲੀਆਂ/ਵਾਲ ਉਸ ਪਾਲੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਸਾਲ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਲੀ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਯੋਨੀ (ਜਨਮ ਮਾਰਗ) 'ਤੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਾਂ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ, ਸਭ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਦੀ ਮਲਸ਼ੀ, ਬਿਮਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਉਤਮ ਕਰਮ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼) ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਰ, ਅਨਾਜ, ਛਤਰੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਰੁੱਖ, ਵਾਹਨ, ਘੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ - ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਵਿਆਪਾਰ ਜਾਂ ਲਿਖਤ (ਵੇਦ ਦੀ ਲਿਖਾਈ) ਕਰਕੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਉਤਕਰਸ਼ਤਾ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਧ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਪਤਿਤ, ਵਿਅਭੀਚਾਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ; ਬਾਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਯਾਜ਼੍ਯਵਲ੍ਕਯ ਦੀ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ' ਨਾਮਕ ਅਠਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਜ਼੍ਯਵਲ੍ਕਯ ਜੀ ਹੁਣ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਵਿ਷ੁਵ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਸ਼ਰਾਧ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵੇਦ-ਅਰਥ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਵੱਡੇ, ਸਾਮ-ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਮਧੁ, ਤਿੰਨ ਸੁਪਰਣਿਕਾ, ਨਚਿਕੇਤਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ, ਸ਼ਿਸ਼, ਸਬੰਧੀ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਵਿਖਰੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਨਿਯਤ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੇਵ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਵਿਧੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਵ-ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲ੍ਕਯ ਦੁਆਰਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।