ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਯਜਮਾਨੀ ਜਾਂ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਦੇ ਲਈ, ਉਧਾਰ-ਲੈਣਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣਾ ਥੀਕ ਕੰਮ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚਾਈ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ—ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਗੁਣ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਾਓ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸਾਲ ਭਰ ਦਾ ਅਨਾਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਲਏ। ਅਗ੍ਰਹਣ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸਯ ਯਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੀ ਫਲਦਾਇਕ ਰੀਤ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨੀਵੀਂ ਨਹੀਂ। ਯਜਨਾ ਲਈ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾ ਲਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਾਂ ਜਾਂ ਗਿੱਦੜ ਵੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੈਰ ਚੱਲ ਕੇ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦਾਣੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰੋ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਜਿਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਸਫ਼ੈਦ ਪਹਿਨੋ, ਵਾਲ, ਦਾਢੀ ਤੇ ਨਖ ਕੱਟ ਕੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਰਹੋ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲਣ। ਨਦੀ ਦੇ ਸਹਿੜੇ, ਰਾਖ ਉੱਤੇ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਰਾਹ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾ ਕਰੋ। ਨੰਗੀ ਔਰਤ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਨਾ ਤੱਕੋ। ਥੂਕ, ਖ਼ੂਨ, ਮਲ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁੱਟੋ। ਪਾਣੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੀਓ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸੌਂਦੇ ਨੂੰ ਜਗਾਓ ਨਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੇ ਵੇਲੇ ਨਾ ਤੱਕੋ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਓ। ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਟਕਾ ਸਮੇਂ। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਕਰਮਕਾਂਡੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਾਠ ਰੋਕੋ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਗੜਗੜਾਹਟ, ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਉਲਕਾ ਪਤਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਪੰਦਰਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਤੇ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪਾਠ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਸ਼ੂ ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ, ਮੰਡਕ, ਨੇਵਲਾ, ਘੋੜਾ, ਸੱਪ, ਬਿੱਲੀ ਜਾਂ ਸੂਰ ਆ ਜਾਂਣ, ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ, ਗਿੱਦੜ, ਖੋਤੇ, ਉਲੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਤੀਰ ਦੀ ਚੀਖ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ-ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਆਂਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਧੂੜ ਦੀ ਆਂਧੀ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕੋ। ਖੋਤੇ, ਊਂਠ, ਸਵਾਰੀ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ, ਨਾਅ, ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਦਾਂ, ਅਧਿਆਪਕ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਛਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਆਚਰਨ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਅਪਣਾਓ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਾ ਜਾਓ। ਜਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਲੌਂਦਿਆਂ (ਭੋਜਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ) ਨਾ ਹਟਾਏ ਜਾਣ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਓ ਨਾ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਿਛੋਨੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਮੂਸਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤੋਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜਾਂ ਪੰਥ-ਤੋੜੂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਭੋਜਨ ਨਾ ਲਵੋ। ਨਿਰਦਈ, ਤਿਖੇ, ਪਤਿਤ, ਚੁਟਕਾਰੇ ਵਾਲੇ, ਪਖੰਡੀ ਜਾਂ ਜੂਠ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਭੋਜਨ ਨਾ ਲਵੋ। ਹੱਤਿਆਰੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਭੋਜਨ ਨਾ ਲਵੋ। ਗਾਇਕਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਨਾ ਲਵੋ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਬਾਸੀ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਛੂਹਿਆ, ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਗਾਂ ਨੇ ਸੁੰਘ ਲਿਆ, ਪੰਛੀ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਪੈਰ ਨਾਲ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਤੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕੇ।