ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨੇਮ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸਦਾ ਮਿਆਰੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੌष्टਿਕ ਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਭੋਜਨ ਘਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਜਾਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛੁਹਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣ, ਚਾਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਕਦੇ ਨਾ ਵਾਪਸ ਭੇਜੋ। ਜੋ ਵੀ ਘਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਉੱਚ ਕੁੱਲ ਦੀ ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਯੱਜ਼ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਯਾਨੀ ਯੱਜ਼ਕ ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਉਹ ਘਰਵਾਲਾ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਨਾ ਬਣਾਓ, ਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਓ। ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ, ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰੋ। ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੋਚੋ। ਜੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ, ਬੀਮਾਰ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਓ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦਾਨ ਲੈਣਾ, ਯੱਜ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਯਾ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀਵ, ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣਾ ਠੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਸੱਚ ਬੋਲੋ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖੋ। ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੱਖੋ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਾਲ ਭਰ ਦਾ ਅਨਾਜ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਲਏ। ਅਗ੍ਰਹਣ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਕਰਮ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘਟੀਆ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਹੀ ਫਲ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰੋ। ਯੱਜ਼ ਲਈ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾ ਖਾਓ; ਜੇਕਰ ਕਾਂ ਜਾਂ ਗਿੱਦੜ ਵੀ ਉਹ ਖਾ ਲੈਣ, ਉਹ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨਾਜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਰਾਜਿਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਜਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਸਫੈਦ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ, ਵਾਲ, ਦਾਢੀ ਤੇ ਨੱਖ ਸੁਤਰੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਰੱਖੋ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੋ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਤੇ ਜਨੇਊ ਧਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕੜਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਬੋਲੇ। ਨਦੀ ਦੇ ਛਾਂ, ਰਾਖ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾ ਕਰੋ। ਨੰਗੀ ਔਰਤ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਵੇਲੇ ਨਾ ਤੱਕੋ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਥੂਕ, ਖੂਨ, ਮਲ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾ ਸੁੱਟੋ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਨੂੰ ਜਗਾਓ ਨਾ। ਜੋ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੇ ਵੇਲੇ ਨਾ ਤੱਕੋ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਓ। ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰੋ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਜਾਂ ਅਸ਼ਟਕਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਕਰਮਕਾਂਡੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਾਠ ਰੋਕੋ। ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ, ਗੱਜਣ, ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਉਲਕਾ ਪਾਤ਼ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਪੰਦਰਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ, ਅੱਠਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੇ ਪਾਠ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂ—ਗਾਂ, ਮੰਡੂਕ, ਨੇਵਲਾ, ਘੋੜਾ, ਸੱਪ, ਬਿੱਲੀ ਜਾਂ ਸੂਰ—ਹੋਣ, ਉਥੇ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਕੁੱਤੇ, ਗਿੱਦੜ, ਖੋਤੇ, ਉੱਲੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਤੀਰ ਦੀ ਚੀਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਠ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਬਿਜਲੀ-ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਧੂੜੀ ਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ, ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਡਰਾਵਣੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕੋ। ਗਧੇ, ਊਂਟ, ਸਵਾਰੀ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਨਾਅ, ਦਰੱਖਤ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੋ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਅਧਿਆਪਕ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਛਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਿਖਾਰੀ ਤੇ ਛੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਕਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨੇਮ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਆਦਰ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।