ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਰੂਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਗਾਂਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸਸ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਭਰਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਾਂ ਵੀ, ਵਿਆਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਵਿਆਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੋਰੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉਸਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਭਰਾ-ਇਕ-ਕਨੂੰਨ (ਦੇਵਰ) ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੇ ਜੀਊਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧਰਵ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਜੇ ਇਸਤਰੀ ਵਿਵਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ, ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਬੋਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼—ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ—ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੇਲੇ-ਟਹਿਲੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਜਨਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਹਣੇ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਸ ਤੇ ਸੱਸੁਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪਤੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਭੇਜੇ, ਉਹ ਹੱਸਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਹੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤਨੀ ਲਏ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ, ਅੱਗ (ਹੋਮ) ਜਗਾਏ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਦੁਆਰਾ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ’ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਉੱਚਤਮ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅੰਬਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਾਦ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪਰਵਤ। ਵੈਸ਼ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਕਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਚੰਡਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ, ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਮਿਲਾਪ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਜਨਮ ਉਲਟ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ। ਜਦ ਅਮਲ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉੱਚ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਤੱਕ ਬਰਾਬਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੌਤ ਅਤੇ ਵੈਤਾਨਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਗਾਈ ਰੱਖੋ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਦੰਦ ਮੰਜਣ ਕਰਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਪੜ੍ਹੋ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਜਪ ਅਤੇ ਯਜña ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ। ਵੱਡੇ ਯਜña ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹਨ। ਕੁੱਤਿਆਂ, ਚੰਡਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਪਾ ਦਿਓ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਭੋਜਨ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਓ, ਫਿਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਜੋ ਬਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਖਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਸਹੀ ਚਾਲ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ।