ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਮੱਛੀ ਅਵਤਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਵਖਿਆਤੀ, ਨਯਾ, ਪ੍ਰਿਯਭ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵਿਵਿਕਸ਼ਿਪਾ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜੋਤਿਰਧਾਮਾ, ਪૃਥੁ (ਧ੍ਰਿੜ), ਕਾਵ੍ਯ, ਚੈਤ੍ਰ, ਚੇਤਸ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਹੇਮਕਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਦੇ ਚਾਰ, ਕਦੇ ਪੰਜ, ਤੇ ਕਦੇ ਸੱਤ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਕੁੰਭ (ਕੱਛ) ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਭੀਮਰਥ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਘਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਨਾ (ਲਾ), ਬੰਧੁ, ਨਿਰਮਿਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਤਯੰਗ, ਪਰਹਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਦਸ਼੍ਰੀ, ਵੈਦਬਾਹੁ ਤੇ ਊਰਧਵਬਾਹੁ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਭੂਤਰਜਸ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਚੌਦਾਂ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਹਨ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਰੁ ਅਤੇ ਪੁਰੁਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗਨਿਸ਼ਣੁ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਅਤੇ ਨਰ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਭਿਮਾਨ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਧੁਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਪੰਜ ਸਮੂਹ ਭੀ ਸੁਰਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਨਾਭਾਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰੂਸ਼, ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਗੌਤਮ, ਭਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੱਤਵੇਂ ਹਨ। ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਾਸੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਨਾਮਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਨੁ, ਸਾਵਰਣੀ, ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਿਸ਼ਠ, ਗਰਿਸ਼ਠ, ਵਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀਹ-ਵੀਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਿਸਨੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਗ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਰੁਣ ਮਨੁ, ਦਕ੍ਸ਼ ਸਾਵਰਣੀ, ਨੌਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਪృਥੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਬ੍ਰਿਹਦੂਦ੍ਯੁਮਨਾ, ਰਿਚੀਕ, ਬ੍ਰਿਹਤੋ ਅਤੇ ਗੁਣ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਧਾਤਿਥੀ, ਦ੍ਯੁਤੀ, ਸਭਲਾ ਅਤੇ ਵਾਸੁ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਾਰੋ, ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਗਰਭ ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾਣਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ, ਦਸਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਸ਼ਤਾਨੀਕ, ਨਿਰਮਿਤ੍ਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨਾ ਅਤੇ ਜਯਦ੍ਰਥ; ਅਯੋਮੂਰਤੀ, ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ, ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਯਾ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣਾ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਲੀ ਨਾਮਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਰੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਖੇਤ੍ਰਵਰਨ, ਦ੍ਰਿੜੇਸ਼ੁ ਅਤੇ ਆਰਦ੍ਰਕ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਗਨਿਤੇਜ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਤੀਹ-ਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਮਿਤ੍ਰਵਾਨ, ਮਿਤ੍ਰਦੇਵ, ਮਿਤ੍ਰਬਿੰਦੁ ਅਤੇ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ, ਤਪ-ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ, ਹਰੀਤ ਅਤੇ ਰੋਹਿਤ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।