ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੰਛੀ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ—all ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ—ਇਕਠੇ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਚਾਲੀ-ਨੌਂ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਮਰੁਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਏਕਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਦਵੀਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੀਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਸਭ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮਿਤਾ, ਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਾ, ਇਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਧਾਰਕ ਸਨ। ਅਤਿਮਿਤ੍ਰਾ, ਅਮਿਤ੍ਰਾ, ਦੂਰਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਅਜਿਤਾ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਹੋਇਆ। ਵਿਧਾਰਣ ਅਤੇ ਦੁਰਮੇਧਾ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਤੇਨਾ, ਪ੍ਰਸਦ੍ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੁਰਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਤਪਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਨਾਦੀ, ਉਗ੍ਰਾ, ਧਵਨੀ, ਭਾਸਾ, ਵਿਮੁਕਤਾ, ਵਿਕਸ਼ਿਪਾ ਅਤੇ ਸਹਾ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਉਲੇਖੇ ਗਏ। ਉਦਵੇਸ਼ਣ ਨਾਮ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਵਾਯੂ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਮਨੂ ਆਦਿ, ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਆਦਿ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?" ਉਸ ਪੂਜਾ ਵਿਚ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ: "ਓਮ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਹ੍ਰਾਮ ਹ੍ਰੀਮ ਸਹ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਚੰਡਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਨ, ਆਵਾਹਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘਯ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਦੀਵਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ: "ਓਮ ਹ੍ਰਾਮ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰਾਮ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੂਮ, ਜਟਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ਟ; ਓਮ ਹ੍ਰੌਮ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੌਸ਼ਟ; ਓਮ ਹ੍ਰਾਮ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੂਮ, ਅਘੋਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੌਮ, ਈਸ਼ਾਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੌਮ, ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੌਮ, ਚੰਡਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਅੰ ਓਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਅੰ ਓਮ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰਾਮ, ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਭੂਃ ਓਮ, ਵਰਾ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਜੰ ਖੰ ਰੰ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਵੰ ਲੰ ਮੰ ਕ੍ਸ਼ੰ, ਪਾਂਚਜਨਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਗੰ ਡੰ ਵੰ ਸੰ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਸੰ ਦੰ ਲੰ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਨंदीਧਰਿ ਨੇ ਆਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਸਮਗਰੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, "ਓਮ ਹ੍ਰੀਮ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੀਮ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰੈਮ, ਕਵਚ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹ੍ਰਹ, ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਲਾਭ, ਕਲਾ, ਬੁਧਿ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਸਮਝ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਉਸ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਉਲੇਖੇ ਗਏ। ਖੇਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਸਮਗਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿ्णੂ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੋਲਾਂ ਘੇਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਧਾਗੇ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਉਥੇ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਕੋਣ 'ਤੇ, ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਠ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ, ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਇੱਕ ਗੋਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ, ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਨਾਭੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਮਾਪ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਾਜਨਾ ਨਾਲ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇ ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੌਕ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਿਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ, ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ—ਇਹ ਰੰਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਗਲੇ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦীক্ষਿਤ ਚੇਲਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਭੇਟ, ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਲਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂ, ਵਿਣੂ, ਦ੍ਵਿਜ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦীক্ষਿਤ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਾਵਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।