ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕੰਡ ਵਿਚ, ਗਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਾ ਕੁੰਡ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਕੁੰਡ 'ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਥੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਗਿਆ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਸੱਤਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਗਿਆ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਮੁੰਡਵਾਉਣੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਨਖਾਲਾ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਧ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਕਵ੍ਯਵਾਹ, ਸੋਮਾ, ਯਮ ਅਤੇ ਅਰ੍ਯਮਾਨ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਗਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਰਿਣ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਖੁਦ ਨੂੰ, ਦੱਸ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦੱਸ ਉੱਤਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਵਣ ਜਾਂ ਮਤੰਗ ਕੂੰਡ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਰਮ, ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਯਜ੍ਯ ਖੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ੍ਰਾਧ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ – ਵਿਆਸ ਮੁਖ ਤੇ, ਪੰਜ ਅੱਗੀਆਂ ਤੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਤੇ। ਕਦੇ ਨੌ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਾਧ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਗਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਪਦਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਵੰਸ਼ ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਖੂਟ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਸਾਂਡ ਛੱਡੇ। ਪਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਗਿਆਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।