ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਗਯਾ ਧਾਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਗਯਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਲਿਦਾਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਵੀ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੂਰਵਜ, ਸਾਕ, ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਗਾਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਰਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਕੌਸ਼ਿਆ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਅਗਨੀਧਾ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਪਿਲਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰਧਾਰਾ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਥੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਦਰਯੋਗ ਅਚਾਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਾਸੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਗ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਗਯਾ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਮੂੰਡਣ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਨਖਾਲਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਆਵਾਹ, ਸੋਮ, ਯਮ ਅਤੇ ਅਰਯਮਾਨ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਗਯਾ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਦਾਧਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ-ਰਿਣ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦਸ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਉੱਤਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਮਤੰਗ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਿੰਡ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਯੱਗ-ਕੁਆਂਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਤੇ ਪਿੰਡ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਹੋਮ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨੌਂ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਯਾ ਧਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਪਿਤਰ-ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।