ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਵਿਆੰਸ਼ਾ, ਸ਼ਲਯਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਭਸ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਅੰਜਕਾ, ਨਰਕਾ, ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਨਾਭਾ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਤਾਮਰਾ ਤੋਂ ਛੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਲੂਕੀ ਨੇ ਉਲੂਆਂ ਨੂੰ। ਸੁਗ੍ਰਿਵੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜਲ-ਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਵਿਨਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ—ਵਿਖਿਆਤ ਹੋਏ। ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾ ਸਰਪ ਸਨ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖ, ਸ਼ਵੇਤ, ਮਹਾਪਦਮਾ, ਕੰਬਲਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਵੀ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਦੰਦ ਤੇਜ਼ ਸਨ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਛੀ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਨੰਜਾ ਸੀ—ਇਹ ਮਰੁਤ ਹਨ। ਇਕਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਦਵਿਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਮਿਤਾ, ਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਾ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਅਤਿਮਿਤ੍ਰਾ, ਅਮਿਤ੍ਰਾ, ਦੂਰਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਅਜਿਤਾ ਵੀ ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਵਿਧਾਰਣ ਅਤੇ ਦੁਰਮੇਧਾ—ਇਹ ਇੱਕ ਗਠਜੋੜ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏਤੇਨਾ, ਪ੍ਰਸਦ੍ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੁਰਤਾ, ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਨਾਦੀ, ਉਗ੍ਰਾ, ਧਵਨੀ, ਭਾਸਾ, ਵਿਮੁਕਤਾ, ਵਿਕਸ਼ਿਪਾ ਅਤੇ ਸਹਾ—ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਦਵੇਸ਼ਣ ਨਾਮਕ ਸਮੂਹ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਤਵੇਂ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਮਨੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਆਦਿ ਨੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਓਮ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਸਨ, ਮੰਗਲ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਰਾਹੂ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਚੰਡਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਨ, ਆਵਾਹਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘਯ ਦੀ ਭੇਟ, ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਦੀਵਾ, ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਵਿਦਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਿਵ, ਸਦਯੋਜਾਤ, ਅਘੋਰਾ, ਈਸ਼ਾਨ, ਚੰਡਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ, ਨਾਰਾਯਣ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਰਾਾਹ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਪਾਂਚਜਨਯ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨਾ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਨंदीਧਾਰੀ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਸਨ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਵੀ ਵਿਧੀ ਹੈ: 'ਓਮ' ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਆਸਨ, ਸਿਰ, ਕਵਚ, ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਦੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਨ, ਕਲਾ, ਬੁਧੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਸਮਝ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਜੋ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੋਲਾਂ ਘੇਰੇ ਬਣਾਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਤੋਂ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਉਹ ਜੋ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ, ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਗੋਲ ਘੇਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਨਾਭੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਸਫੇਦ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ, ਸਰਸਵਤੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।