ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ بيان ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦੂਰੀਆ ਰਤਨ ਧारण ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲਤਾ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਹੰਸਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਤਨ ਪਿਤ੍ਰ ਤर्पਣ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਇਹ ਰਤਨ ਕਾਲੀ ਕਾਈ ਜਾਂ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਪੀਲ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਤੇ ਚਮਕ ਰਹਿਤ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਵਿਦੂਰੀਆ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਾਲਾ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਕਾ ਰਤਨ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਹੋਈ। ਇਹ ਰਤਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਉੱਤਮ ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦਸ਼ਾਰਣਾ, ਵਾਗਦਰਾ, ਮੇਕਲਾ, ਕਾਲਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਗੁੰਜਾ ਬੀਜ, ਕਾਜਲ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਮ੍ਰਣਾਲ ਡੰਡੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਤਨ ਸਾਂਪ, ਕਮਲ, ਭੰਭੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਧਾਗਿਆਂ 'ਤੇ ਪਿਰੋਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਇਹ ਕਾਂ, ਗਿੱਧ, ਬਘੇਰਾ, ਅਤੇ ਉਗਰ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਪੁਲਕਾ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਾਲਾ ਚੈਪਟਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਤਨ-ਖੂਨ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੈਤ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਇੰਦਰਗੋਪਾ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੋਤਾ ਦੀ ਚੋਚ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੋਟਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੱਧ ਭਾਗ ਚੰਦ-ਵਾਂਗ ਸਫੈਦ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਰਤ ਨੀਲਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਖੂਨ-ਰਤਨ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦਾ ਚੈਪਟਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਵੇਰੀ, ਵਿਂਧਿਆ, ਯਵਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਤੇਲ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦਾ ਚੈਪਟਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਤਨ ਦੀਆਂ ਆੰਤਾਂ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਭਾਗ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਲਹੂ ਜਾਂ ਗੁੰਜਾ ਜਾਂ ਜਬਾ ਫੁੱਲ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਰਤਨ ਉੱਤਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰੀਗਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਤਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਮੂੰਗਾ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ! ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਗੰਗਾਦਵਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਸਾਗਰ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਰਕਾ, ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੰਭਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਨੈਮੀਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਵੈਨਾਇਕ ਅਤੇ ਰਾਮਗੀਰੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ, ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ। ਉੱਜੈਨੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਾਲ, ਕੁਬਜਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਾ ਹਰੀ, ਮਹਾਕੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ ਤੇ ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਣਾ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ, ਗਣ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪੂਜਾ, ਪਿਤ੍ਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਕਾਮੁਖਾ, ਵਰਾਹਾ, ਭੁੰਡੀਰਾ (ਸਵਾਮੀ), ਕਾਮਰੂਪ (ਜਿੱਥੇ ਕਾਮਾਖਿਆ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ), ਵੀਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਧਰਤੀ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਵਧੇਰੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।