ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਾਭੀ ਅਤੇ ਮੇਰੁਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਉਰੁਕ੍ਰਮਾ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅਵਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਨੌਵਾਂ ਰਾਜਸੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹੜ੍ਹ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਮੱਛੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਵਾਦਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਚੌਦਵੀਂ ਵਾਰੀ, ਨਰਸਿੰਹ ਅਵਤਾਰ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੰਦਰਵੀਂ ਵਾਰੀ, ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਬਲੀ ਦੇ ਯਜਨ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਸੋਲਵੀਂ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸਤਰਾ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਸਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ-ਦੇਵ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਵੀਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਆਇਆ। ਅਠਵੀਂ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਦੁਇਜਨ! ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਤਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਾਇਆ? ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਉਥੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਸੂਤ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ, ਦਕਸ਼, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ, ਨਾਰਦ, ਦਕਸ਼, ਭ੍ਰਿਗੂ ਆਦਿ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਗਿਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਸਤਿਆ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬੋਲਿਆ: "ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿੱਤੂ, ਕਮਲ-ਨਾਭੀ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਹਸਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਮਣਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ, ਜਪ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਇਜਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਨਾਗ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਹ ਹਵਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਦਿ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜਨਮੀ; ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।