ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਡਾ ਨਾਡੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੱਸਾਈ ਗਈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਾਣੋ—ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਵਕਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਭਿਆਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਰਮ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮਤਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ’ਤੇ ਸਮਾਨ ਰੱਖੇ। ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਨੂੰ ਖੱਬਾ, ਤੇ ਸੱਜੀ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਸੱਜਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਖਾਲੀਪਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਤੁਰੰਤ ਗਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੂਰਨ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਚੋਨਸਠਵੀਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਪੂਰਨ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਨਾਡੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਵਾਯੂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜੇਕਰ ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਚਾਰਿਤ ਅੱਖਰ ਅਣਿਯਮਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਖਰ ਨਿਯਮਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਪਿੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਇਕ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਦਿੰਣ ਲਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਥੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਖਾਲੀਪਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵਿਛੋੜਾ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਲਕੜੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਕਰਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਚਾਹੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਨਕਰਤਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੰਟੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਪਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਪਰ ਮੌਤ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, "ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਮੰਗਲ ਤੇ ਅਮੰਗਲ ਫਲਾਂ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਨਾ," ਖੰਡ-ਪੂਰਨ, ਚਰਿਤ੍ਰ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਲ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦਿੰਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੀ ਸੁੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਤਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਜਦ ਉਹ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਉੱਡਦੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਡਿੱਗੇ, ਉਹ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਡਿੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਰਤਨ ਅਸੁਰਾਂ, ਜ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੀਰਾ, ਮੋਤੀ, ਮਾਣਕ, ਪਦਮਰਾਗ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਕੇਤਨਾ, ਪੂਲਕਾ, ਰੁਧਿਰਾ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਸਫਟਿਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।