ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਾਡੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਡੀਆਂ ਨਾਭੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨਾਡੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ: ਖੱਬੀ, ਸੱਜੀ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ। ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਨਾਡੀ ਨੂੰ ਅੱਗ, ਫਲਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ, ਜੋ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਤੀਖੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਪਿੰਗਲਾ (ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ) ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸਹਿ-ਭੋਗ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਗਲਾ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ—ਸਹਿ-ਭੋਗ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ—ਵਿੱਚ ਪਿੰਗਲਾ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੜਾ (ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਜਾਣੋ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ। ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਉਣਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਸਰਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਓਸ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਭਿਆਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ। ਫਿਰ ਜੋ ਯੋਗੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਾਯੂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰੇ। ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਨੂੰ ਖੱਬੀ ਤੇ ਸੱਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸੱਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਖਾਲੀਪਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਨ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਚੌਂਸਠਵੀਂ ਪੁੱਛ ਗਤੀ ਪੂਰਨ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਹਾਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਵਾਯੂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਜੇਕਰ ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਅਨਿਯਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਪਿੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਓਹ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਖਾਲੀਪਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵਿਛੋੜਾ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਭ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਓਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੰਟੀ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਪਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਹੇਠ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਪਰ ਮੌਤ ਹੈ, ਹੇਠ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਫਲਾਂ ਦੀ ਨਿਰਣੇ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਲਾ ਸੀ।