ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂರ್ವ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਸਵਭਾਨੁ, ਤਾਰਣ, ਪਾਰਥਿਵ, ਵਿਯਯ, ਨੰਦਨ, ਵਿਜਯ, ਜਯ, ਮਨਮਥ, ਦੁਰਮੁਖ, ਸ਼ੁਭਕ੍ਰਿਤ, ਸ਼ੋਭਨ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਵ, ਉਪਰਭਾਵ, ਪਰਿਧਾਵੀ, ਪ੍ਰਮਾਦੀ, ਆਨੰਦ, ਰਾਖਸ, ਨਲ, ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ—ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਚੀਕ ਪਾਉਂਦਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੋਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਅਖੁੰਚੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦ ਪੰਜ ਧੁਨੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਅੱਗ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆ, ਈ, ਊ, ਐ, ਔ—ਇਹ ਪੰਜ ਸੁਰ ਲਿਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਨ: ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਜੇਤੂ। ਗ੍ਰਹਿ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸ਼ਨੀ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ—ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਚੈਤ੍ਰ ਤੋਂ ਉਤਪਤਿ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮੌਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਤਪਤਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਹੈ। ਕਸ਼ਾਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜ਼ਹਿਰ, ਪਕੜ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਰੋਚਨਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਛਿਆਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤਿ ਨਿਰਣੈ' ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜਦ ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ, ਤਾਂ ਹਰਾ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਦੇਹ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ Mars (ਮੰਗਲ), ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਬੁਧ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਇਲਾ ਨਾਲ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਭੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਉਤਪਤਿ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਹ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਡੀਆਂ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਨੇਕ ਹਨ। ਨਾਭੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ 72,000 ਨਾਡੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ: ਖੱਬੀ, ਸੱਜੀ ਤੇ ਮੱਧਵਰਤੀ। ਮੱਧਵਰਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਸਮਾਨ, ਫਲਦਾਇਕ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ, ਜੋ ਕਿ ਤੀਬਰ ਤੇ ਤਪਤ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਹ ਪਿੰਗਲਾ (ਸੱਜੀ) ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਗਲਾ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਡਾ (ਖੱਬੀ) ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣ। ਜਾਣ-ਆਉਣ ਵਿਚ, ਖੱਬੀ ਨਾਡੀ ਹਰ ਥਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ। ਪਰ, ਸੱਜੀ ਨਾਡੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੱਧਵਰਤੀ ਨਾਡੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ, ਜੇ ਦੇਹ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਨਿਰਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਿਆਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ, ਸੁਖਮ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰੀ, ਸਾਹ ਦੇ ਉਤਪਤਿ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਹਰਾ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਹ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।