ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਵ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਥਮ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਆਚਰਨ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਲਕੜੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਹਾਣੀ ਅਜਿਹੀਂ ਹੈ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਲਕੀਰਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੀ, ਜਾਂ ਜੇ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵੈਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਦੋ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਉਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੀ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਖੱਬੇ ਵੱਲ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਮੋਟੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ। ਜੇ ਹਾਸੇ ਵੇਲੇ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਡਿੰਪਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਟ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇ 'ਤੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੰਨ ਅਸਮਾਨ ਹੋਣ, ਉਹ ਅਸੁਭ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ ਤੇ ਪੇਟ ਲੰਬਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੈਣਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਧਨ-ਹੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿਅੰਗ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚਕ੍ਰ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੁਜਾ ਕਰਕੇ ਸੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਚਕ੍ਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਚ੍ਯੁਤ ਹੈ; ਚਾਰ ਚਕ੍ਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਚਾਰ-ਭੁਜਾ ਵਾਲਾ। ਅੱਠਵਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਹੈ; ਨੌਂ ਚਕ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨੌਂ ਵਿਧਾਨਾਂ ਵਾਲਾ; ਦਸਵਾਂ ਦਸ-ਗੁਣਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਨੰਤ ਪੱਥਰ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਾ ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ-ਮੂਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰਾਮ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ, ਨੈਮੀਸ਼ਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ ਗਿਆ, ਗੰਗਾ, ਨਰਮਦਾ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਈ ਸਮਾਂ-ਚਕ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਅੰਗੀਰਸ, ਸ਼੍ਰੀ-ਮੁਖ, ਭਵ, ਯੁਵ, ਧਾਤਾ; ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਸ੍ਵਭਾਨੁ, ਤਰਨਾ, ਪਾਰਥਿਵ, ਵਿਆਯਾ; ਨੰਦਨ, ਵਿਜਯ, ਜਯ, ਮਨਮਥਾ, ਦੁਰਮੁਖ; ਸ਼ੁਭਕ੍ਰਿਤ, ਸ਼ੋਭਨਾ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਾ, ਉਪਰਭਾਵਾ; ਪਰਿਧਾਵੀ, ਪ੍ਰਮਾਦੀ, ਆਨੰਦ, ਰਾਖਸਾ, ਨਲਾ; ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ — ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਅਖ਼ਤਮ ਹੈ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੰਜ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸਮਾਂ-ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਪੰਜ ਅੱਗ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ, ਈ, ਊ, ਐ, ਔ ਦੇ ਅੱਖਰ ਲਿਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਅੱਗ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਨ: ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਜੇਤੂ। ਗੁਰ, ਸ਼ੁਕਰ, ਸ਼ਨੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ-ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪਿਛਲੇ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜ ਪੰਜ ਦੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੈਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਵੀ। ਜਿਥੇ ਸਮਾਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਸ਼ਾਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸੁਭ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼, ਪਕੜ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜਯ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਰੋਚਨਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਾਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰਾਮ ਉਤਪੰਨਤਾ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਨਾ ਵਾਲਾ ਛਿਆਸ਼ਠਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਹਰਾ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਮੰਗਲ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੱਸੇ ਗਏ। ਗੁਰ, ਸ਼ੁਕਰ, ਬੁਧ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ। ਜਦੋਂ ਇਲਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੁਭ ਕਾਰਜ ਵੀ ਮਨ-ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਦਿਆ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਪੱਥਰ, ਸਮਾਂ-ਚਕ੍ਰ, ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।