ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸੰਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ।” ਜਦੋਂ ਯਗਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੈਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਅਸਿਕਨੀ ਤੋਂ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਅਸਿਕਨੀ ਤੋਂ ਸਠ (60) ਸੋਹਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅੰਗੀਰਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਚੌਦਾਂ ਧੀਆਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਠਾਈ (28) ਧੀਆਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮਨੋਰਮਾ, ਭਾਨੁਮਤੀ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਦਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਜਯਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੰਕਲਪਾ, ਮੁਹੂਰਤਾ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ—ਇਹ ਦਸ ਧੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੂ, ਕਾਲਾ, ਅਨਾਯੂ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀ—ਇਹ ਧੀਆਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆ ਦੇਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨਵ, ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ, ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਹੂਰਤਜ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮਰੁਤਵਤੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਜਲ, ਧਰੁਵ, ਸੋਮਾ, ਧਰਾ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ—ਇਹ ਸਭ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਆਪਾ ਤੋਂ ਵੇਤੁੰਡੀ, ਸ਼੍ਰਮ, ਸ਼੍ਰਾਂਤਾ ਅਤੇ ਧਵਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੋਮਾ ਤੋਂ ਵਰਚਾ ਅਤੇ ਵਰਚਸਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਮਨੋਰਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਰਮਣਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਅਨਿਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਅਵਿਜ਼੍ਯਾਤਗਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਨੈਗਮੇਯਾ ਵੀ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਲਾ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਿਆ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਹਰਾ, ਬਹੁਰੂਪਾ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ। ਮ੍ਰਿਗਵਿਆਧ, ਸ਼ਰਵਾ, ਕਪਾਲੀ—ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ! ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਹਨ: ਵਿਵਸਵਤ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ। ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਸਤਾਈ (27) ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਹਿਕਾ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੁਆਰਾ ਧੀ ਬਣੀ। ਅਨੁਹ੍ਰਾਦਾ, ਹ੍ਰਾਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੰਹ੍ਰਾਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਸ਼ਿਵੀ ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਓ ਬਲਧਧਾਰੀ! ਉਤਕੁਰਾ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਭੂਤਸੰਤਾਪਨਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਦਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਵਿਮੂਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਹਨ। ਏਕਚਕ੍ਰਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਤਾਰਕਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਦਨੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਪਦਾਨਵੀ ਅਤੇ ਹਯਸ਼ਿਰਾ, ਇਹ ਦੋਨੋ ਉੱਤਮ ਕੁੰਵਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਨੋ ਮਰੀਚੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਪੌਲੋਮਾ ਅਤੇ ਕਾਲਕੰਜਾ ਮਰੀਚੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁੰਵਰੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਭਰੀ ਕਥਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੌਂਕਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।