ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਡੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਗੰਧ ਖਾਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬੀਜ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹਿਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਿਤੰਬ ਮੋਟੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਤੰਬ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਲੰਮੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੇਟ ਪੱਟਿਆ ਜਾਂ ਘੜੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਸਮਤਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਦਬੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਞਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਮੱਛੀ ਵਰਗੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਉਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਨਾਭੀ ਪੂਰੇ ਪੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਦੋ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਜੇ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਣੁਸ਼ਾਸਨਹੀਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਨ-ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਞਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਣਸਮਤ, ਪਤਲੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਰੁੱਖੇ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਅਣਸਮਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੰਞਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਚੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਦਬੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਭਰੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਧਨਵਾਨ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਨੀਰਭੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਹਿਰਣ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਿੱਠ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸ਼ੁਭ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਗਰੀਬੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਘੁੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਗੋਲ ਤੇ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲੇ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਞਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਤੇ ਮੁੜੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦਬੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੰਸ਼ਜ ਧਨ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਵੀ ਧਨ ਤੋਂ ਮੰਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਉਭਰੇ ਤੇ ਅਣਸਮਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਣਸਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲ ਲੁੱਭਦੇ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਰੁੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਖ ਨਹੀਂ, ਨਖ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਰੰਗ ਉਡੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਮੋਟੀਆਂ ਤੇ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਦੋ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲਜਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਛਤਰੀ, ਪਲਕੀ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਰੱਸੀ ਵਰਗਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਸਵਸਤਿਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਬਲੀ ਦਾਨੀ ਕੋਲ ਢੋਲੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਯੱਜਮਾਨ ਕੋਲ ਵੇਦਿਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਾਈਨਾਂ ਧੀਆਂ। ਇਹ ਲਾਈਨ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਹੋਠ ਵਾਲੇ ਧਨਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹੋਠ ਲਾਲੀਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਣਸਮਤ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਮੋਟੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੰਦ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਲੰਮਾ ਤਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਨ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਤਲੂ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁੱਖਦਾਇਕ। ਧਨਵਾਨਾਂ ਲਈ ਗੋਲ ਤੇ ਵੱਕਰਾ ਤਲੂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲੰਮਾ ਤਲੂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਲੂ ਦਬਿਆ ਤੇ ਵਕਰਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾੜੀ, ਉਸ ਦਾ ਤਲੂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂੰਛਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ, ਨੱਕ ਨਹੀਂ ਵੱਖਰੀ, ਤੇ ਲਾਲੀਏ ਦਾਡ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੋਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਲੱਛਣ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਖ ਜਾਂ ਨਾਰੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਹਾਲਤ ਬਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।