ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ ਦੇ "ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਣਯ" ਨਾਮਕ ਸਾਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਦੌਰ ਦਸ ਸਾਲ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਨਨੀ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਦੌਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਾਨੀ, ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ-ਹਾਨੀ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸੰਬੰਧਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਮੰਗਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮੇਸ਼, ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਿੰਘ, ਬੁੱਧ ਦੀ ਕੰਨਿਆ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਧਨੁ, ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਕਰ ਤੇ ਕੁੰਭ। ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਪੂਰਵਾ਷ਾੜਾ ਤੋਂ ਦੋ ਦੋ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੇਵਤੀ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨੇਵਲਾ ਜਾਂ ਚੂਹਾ ਦਿੱਸ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਜਦੀ ਬਾਂਸਰੀ, ਔਰਤ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਜਲ-ਘੜਾ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਕਪਾਹ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਤੇਲ, ਪੱਕੀ ਲੱਕੜੀ ਜਾਂ ਸੱਪ ਆਦਿ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਿੱਚਕੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ—ਜੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਿੱਚਕੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਖ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੌਤ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਿੱਚਕੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਤਾਰਾ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘੱਟ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਣਯ ਦਾ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਦੋਂ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਤਾਰਿਆਂ (ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਆਦਿ) ਦੇ ਤਿੰਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਾ, ਖੇਡ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੁੱਖ, ਭੋਗ, ਬੁਖਾਰ, ਕੰਪਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਸਨਮਾਨ, ਚੌਥੀ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਸੱਤਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਪੂਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੱਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੱਤ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਾ, ਚਿਤ੍ਰਾ, ਪੁਸ਼ਯ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਹਸਤਾ ਸਦਾ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧ ਚੌਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਦਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਸੂਰਜ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਸਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਕਰ, ਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਮੇਸ਼ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨਮਈ ਕਥਾ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।