ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਾ ਖੰਡ ਦੀ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਭੁਵਨਕੋਸ਼, ਪਾਤਾਲ, ਨਰਕ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਗਰਮ ਹੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੂਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਯਾਨਕ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਚਿੰਮਟੀਆਂ, ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ ਅਤੇ ਅਵੀਚੀ ਨਰਕ ਦੀ ਘੂੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਪੀ ਉਬਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਹਰ, ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਰਕ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡਾ ਦਸ ਵਾਰੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਨਾਰਾਯਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੀ ਸਤਾਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਭੁਵਨਕੋਸ਼, ਪਾਤਾਲ, ਨਰਕ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ' ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦੰਡ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਹੇ ਬਲ-ਧਾਰੀ। ਉਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹੀਆ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਉਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ ਹੋਰ ਭਾਗ ਹਨ, ਹੇ ਬਲ-ਧਾਰੀ। ਧੁਰਾ, ਰਥ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅੱਧ ਯੁਗਾ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਗਾਯਤਰੀ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਜਗਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਵੀ ਹਨ। ਧਾਤਾ, ਕ੍ਰਤੁ, ਸਥਲਾ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ। ਅਰਯਮਨ, ਪੁਲਹਾ, ਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ। ਮਿਤ੍ਰ, ਅਤ੍ਰਿ, ਤਕਸ਼ਕ, ਰਕਸ਼, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯਾ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ। ਵਰੁਣ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰੰਭਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਕੁਹੁ ਅਤੇ ਬੁਧ। ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਵਵਾਸੁ, ਸਤੋਤ੍ਰਾ, ਏਲਾਪਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸ। ਵਿਵਸਵਾਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅਪੁਰਾਣਾ। ਪੁਸ਼ਨ, ਸੁਰੁਚਿ, ਧਾਤਾ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ। ਵਿਸ਼ਵਵਾਸੁ, ਭਰਦਵਾਜ, ਪਰਜਨਿਆ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ। ਅੰਸ਼ੁ, ਕਸ਼ਿਆਪ, ਤਰਕਸ਼ਯ, ਮਹਾਪਦਮਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ। ਕ੍ਰਤੁ, ਭਰਗ, ਉਰਨਯੂ, ਸਫੁਰਜਾ ਅਤੇ ਕਰਕੋਟਕ—ਇਹ ਸੱਤ ਜਣੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤਵਸ਼ਤ੍ਰਿ, ਜਮਦਗਨੀ, ਕੰਬਲਾ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਜਣੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਸ਼ਵਤਰਾ, ਰੰਭਾ, ਸੂਰਯਵਰਚਾ ਅਤੇ ਸਤਯਜਿਤ; ਸਾਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲਾਖਿਲਿਆ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਸ ਦਾਏ-ਬਾਏ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਸ਼ੰਗਾ ਦੇ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਮਹਾ ਰਥ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭੌਮ ਦਾ ਮਹਾ ਰਥ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪਦਮਰਾਗ ਰੰਗ ਦੇ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੈਲ-ਧੂੰਏ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੱਕ-ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਅਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਭੁਵਨਕੋਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ' ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ।