ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਤੇ ਕਕੁਦਮਾਨ—ਇਹ ਦੋਨੋ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਧ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸੱਤਵੀਂ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਦ੍ਵੈਰਥ, ਲੰਬਨ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਦ੍ਰੁਮ, ਹੇਮਸ਼ੈਲ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਤ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਧੂਤਪਾਪਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸਨਮਤੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰੌਂਚ-ਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਤ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਮੁਨੀ, ਦੁੰਦੁਭੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਹਰਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਵਾਵ੍ਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਪੁੰਡਰੀਕਵਾਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਿਆਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਲਦ, ਕੁਮਾਰ, ਸੁਕੁਮਾਰ, ਓਰੁਣੀ ਅਤੇ ਬਕਾ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਨਲਿਨੀ ਅਤੇ ਧੇਨੁਕਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਬਲਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਨਦੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਵੀਪ ਇੱਕ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ; ਪਹਾੜ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਛਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਵਿਸ਼ਵ-ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਦਾ ਇਥੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵੀ ਸੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤਲ, ਵਿਤਲ, ਨਿਤਲ ਅਤੇ ਗਭਸਤਿਮਤ—ਇਹ ਭੂ-ਭਾਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ, ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ, ਪੀਲਾ, ਕੰਕੜ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਿਆਨਕ ਪੁਸ਼ਕਰ-ਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਨਰਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸੁਣੋ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਲਦਾਰ, ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਂਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੂਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਤਲਵਾਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿਆਨਕ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਚਿਮਟੀਆਂ, ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ ਅਤੇ ਅਵੀਚੀ ਨਰਕ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਇੱਥੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਉਬਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਹਿਰ, ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਅੰਡਾ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸਤਾਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਭੁਵਨਕੋਸ਼, ਪਾਤਾਲ, ਨਰਕ ਆਦਿਕਾ ਵਰਣਨ' ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲਾਟੀ ਵੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਹੇ ਬਲ਼ੀਸ਼ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜ ਅਤੇ ਅੱਧ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਧੁਰਾ ਅੱਧ ਯੁਗਾ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਥ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਜਗਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਧਾਤਾ, ਕ੍ਰਤੁ, ਸਥਲਾ, ਪੁਲਸਤਯ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਵੀ ਹਨ। ਅਰਯਮਨ, ਪੁਲਹ, ਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ, ਅਤ੍ਰਿ, ਤਕਸ਼ਕ, ਰਕਸ਼, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ ਵੀ ਹਨ। ਵਰੁਣ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰੰਭਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਕੁਹੁ ਅਤੇ ਬੁਧ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੁ, ਸਤੋਤ੍ਰ, ਐਲਾਪਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅਪੁਰਾਣ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਭਾਗ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਨਰਕ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।